'सार्वजनिक उपक्रम समिती' बाबत खालील विधाने विचारात घ्या (संसदेच्या संदर्भात) अ) तत्कालीन वित्त मंत्री मोरारजी देसाई यांच्या शिफारशीनुसार 1964 साली सदरहू समितीची स्थापना झाली. ब) मुलत: केवळ लोकसभेतील 15 सदस्य या समितीत होते परंतु 1978 साली तिची सदस्यसंख्या 22 पर्यंत वाढली (लोकसभेतून 15 आणि राज्यसभेतून 7). क) श्री. संतोषकुमार गंगवार यांची 2022-23 साठी तिच्या अध्यक्षपदी नियुक्ती झाली आहे. ड) श्री. अनिल देसाई आणि श्री. प्रकाश जावडेकर हे महाराष्ट्रातील संसद सदस्य या समितीचे सभासद आहेत. वरीलपैकी कोणते विधान / ने बरोबर आहे/त ?
EN
Consider the following statements regarding the 'Committee on Public Undertakings' (in the context of Parliament):
a) This committee was established in 1964 on the recommendation of then Finance Minister Morarji Desai.
b) Originally, it had 15 members only from Lok Sabha, but in 1978 its strength was increased to 22 (15 from Lok Sabha and 7 from Rajya Sabha).
c) Shri Santosh Kumar Gangwar was appointed as its Chairperson for 2022-23.
d) Shri Anil Desai and Shri Prakash Javadekar, MPs from Maharashtra, are members of this committee.
Which of the above statement(s) is/are correct?
अचूक उत्तर: पर्याय (३) क आणि ड
सविस्तर विश्लेषण:
सार्वजनिक उपक्रम समितीबाबत (Committee on Public Undertakings - COPU) खालील तथ्ये लक्षात घ्या:
•
विधान (अ) अयोग्य आहे: या समितीची स्थापना १९६४ मध्ये मोरारजी देसाई यांच्या शिफारशीनुसार नव्हे, तर कृष्ण मेनन समितीच्या (Krishna Menon Committee) शिफारशीनुसार झाली होती.
•
विधान (ब) अयोग्य आहे: मूळ स्वरूपात १९६४ मध्ये या समितीत १५ सदस्य होते, परंतु ते फक्त लोकसभेचे नव्हते; तर १० लोकसभेतून आणि ५ राज्यसभेतून होते. पुढे १९७४ मध्ये (१९७८ नव्हे) तिची सदस्यसंख्या वाढवून २२ (१५ लोकसभा + ७ राज्यसभा) करण्यात आली.
•
विधान (क) योग्य आहे: २०२२-२३ या वर्षासाठी माजी केंद्रीय मंत्री श्री. संतोषकुमार गंगवार यांची या समितीच्या अध्यक्षपदी नियुक्ती करण्यात आली होती.
•
विधान (ड) योग्य आहे: २०२२-२३ च्या समितीमध्ये महाराष्ट्रातील खासदार श्री. अनिल देसाई (शिवसेना) आणि श्री. प्रकाश जावडेकर (भाजप) हे राज्यसभेतून सदस्य होते.
त्यामुळे केवळ विधाने (क) आणि (ड) बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
सार्वजनिक उपक्रम समिती (COPU):
•
स्थापना: १९६४ (कृष्ण मेनन समितीच्या शिफारशीनुसार).
•
सदस्यसंख्या: २२ (१५ लोकसभा + ७ राज्यसभा).
•
अध्यक्ष: नेहमी लोकसभेच्या सदस्यांमधूनच लोकसभा अध्यक्षांद्वारे नियुक्त केला जातो (राज्यसभेचा सदस्य अध्यक्ष बनू शकत नाही).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) c and d
Detailed Analysis:
Examining the statements regarding the Committee on Public Undertakings (COPU):
•
Statement (a) is incorrect: The committee was established in 1964 on the recommendation of the Krishna Menon Committee, not Morarji Desai.
•
Statement (b) is incorrect: Originally in 1964, the committee had 15 members (10 from Lok Sabha and 5 from Rajya Sabha, not exclusively from Lok Sabha). Its strength was increased to 22 (15 Lok Sabha + 7 Rajya Sabha) in 1974, not 1978.
•
Statement (c) is correct: Shri Santosh Kumar Gangwar was appointed as the Chairperson of the committee for the 2022-23 term.
•
Statement (d) is correct: MPs from Maharashtra, Shri Anil Desai (Shiv Sena, RS) and Shri Prakash Javadekar (BJP, RS), served as members of this committee for 2022-23.
Thus, statements (c) and (d) are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
Committee on Public Undertakings (COPU):
•
Created: 1964 on Krishna Menon Committee recommendations.
•
Strength: 22 members (15 LS + 7 RS).
•
Chairman: Appointed by Speaker strictly from amongst Lok Sabha members only (a Rajya Sabha member cannot be Chairman).