खालील विधाने विचारात घ्या : (महालेखापरिक्षक कॅग) : अ) भारतीय लोकशाही प्रणालीचा एकमेव मोठा आधार म्हणजे महालेखापरिक्षक होय. ब) कॅग सार्वजनिक कोषाचा संरक्षक असतो. क) कॅग राज्य व केंद्र स्तरावर देशाच्या पूर्ण वित्तीय प्रणालीचे नियंत्रण करतो. ड) कॅग संसदेचा प्रतिनिधी असतो. इ) कॅग फक्त संसदेला उत्तरदायी असतो. फ) प्राप्ती लेखापरिक्षणाच्या तुलनेत कॅगला खर्चाच्या लेखा परिक्षणात जास्त स्वातंत्र्य असते. वरीलपैकी कोणते विधान/ने चुकीचे आहे/त?
EN
Consider the following statements regarding the Comptroller and Auditor General (CAG):
a) The CAG is the sole major bulwark of the democratic system of government in India.
b) The CAG is the guardian of the public purse.
c) The CAG controls the entire financial system of the country at both Centre and State levels.
d) The CAG is an agent of Parliament.
e) The CAG is responsible only to Parliament.
f) Compared to receipt audit, the CAG has greater freedom in expenditure audit.
Which of the above statement(s) is/are incorrect?
योग्य उत्तर: पर्याय १ (फक्त अ)
स्पष्टीकरण:
१.
विधान (अ) चुकीचे आहे: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या मते, CAG हा भारतीय लोकशाही प्रणालीचा 'एकमेव' आधारस्तंभ नाही; तर भारतीय लोकशाहीचे चार प्रमुख आधारस्तंभ (Bulwarks) आहेत:
१.
सर्वोच्च न्यायालय
२.
नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG)
३.
केंद्रीय लोकसेवा आयोग (UPSC)
४.
भारत निवडणूक आयोग (ECI).
त्यामुळे CAG ला 'एकमेव आधार' म्हणणे अयोग्य ठरते.
२.
इतर सर्व विधाने (ब, क, ड, इ, फ) बरोबर आहेत:
•
CAG सार्वजनिक कोषाचा संरक्षक आहे.
•
केंद्र व राज्य दोन्ही स्तरांचे वित्तीय नियंत्रण करतो.
•
तो संसदेचा प्रतिनिधी (Agent of Parliament) म्हणून काम करतो आणि केवळ संसदेलाच उत्तरदायी असतो.
•
प्राप्ती लेखापरीक्षणाच्या तुलनेत खर्चाच्या लेखापरीक्षणात CAG ला जास्त व्यापक अधिकार व स्वातंत्र्य असते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
डॉ. आंबेडकरांच्या मते भारतीय लोकशाहीचे ४ आधारस्तंभ आहेत: SC, CAG, UPSC, आणि ECI. यातील कोणताही एक संस्था 'एकमेव' नाही.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Only a)
Explanation:
1.
Statement (a) is incorrect: Dr. B. R. Ambedkar described the CAG not as the 'sole' bulwark, but as one of the four great bulwarks of the democratic system of government in India, the other three being:
•
The Supreme Court of India
•
The Union Public Service Commission (UPSC)
•
The Election Commission of India (ECI).
2.
Statements (b), (c), (d), (e), and (f) are factually accurate:
•
Guardian of the public purse.
•
Controls finances at both levels.
•
Agent of Parliament responsible exclusively to Parliament.
•
Possesses broader discretionary powers in expenditure audit than receipt audit.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Remember the four bulwarks of Indian Democracy highlighted by Dr. Ambedkar: SC, CAG, UPSC, and ECI.