भारतीय संविधानातील राज्य धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांबाबत (DPSPs) खालील विधाने विचारात घेऊन योग्य पर्याय निवडा: (अ) मार्गदर्शक तत्त्वांची संकल्पना 1937 च्या आयरिश संविधानातून स्वीकारण्यात आली आहे. (ब) त्यांचा समावेश राज्यघटनेच्या भाग IV मधील कलम 36 ते 51 दरम्यान करण्यात आला आहे. (क) ही तत्त्वे न्यायप्रविष्ट (Justiciable) असून न्यायालयांमार्फत त्यांची कायदेशीर अंमलबजावणी करून घेता येते. (ड) ही सर्व मार्गदर्शक तत्त्वे केवळ गांधीवादी विचारसरणीवर आधारित आहेत. पर्यायी उत्तरे:
EN
Consider the following statements regarding the Directive Principles of State Policy (DPSPs) in the Indian Constitution and select the correct option:
(a) The concept of Directive Principles was borrowed from the Irish Constitution of 1937.
(b) They are incorporated in Part IV of the Constitution under Articles 36 to 51.
(c) These principles are justiciable and can be legally enforced through courts of law.
(d) All these directive principles are exclusively based on Gandhian ideology.
Alternative Options:
अचूक उत्तर पर्याय (3) फक्त (अ) आणि (ब) आहे.
•
विधान (अ) बरोबर आहे: भारताने मार्गदर्शक तत्त्वांची संकल्पना 1937 च्या आयरिश संविधानातून घेतली (आयरलँडने ती स्पॅनिश संविधानातून घेतली होती).
•
विधान (ब) बरोबर आहे: राज्यघटनेच्या भाग IV मध्ये कलम 36 ते 51 दरम्यान मार्गदर्शक तत्त्वांची मांडणी करण्यात आली आहे. डॉ. आंबेडकरांनी या तत्त्वांचा उल्लेख घटनेचे 'नाविन्यपूर्ण वैशिष्ट्य' (Novel Features) असा केला होता.
•
विधान (क) चूक आहे: कलम 37 नुसार मार्गदर्शक तत्त्वे ही 'अन्यायप्रविष्ट' (Non-justiciable) आहेत; म्हणजेच त्यांच्या उल्लंघनाविरुद्ध न्यायालयात दाद मागता येत नाही.
•
विधान (ड) चूक आहे: मार्गदर्शक तत्त्वांचे वर्गीकरण केवळ गांधीवादी विचारसरणीत नसून तीन प्रमुख गटांत केले जाते: (1) समाजवादी तत्त्वे, (2) गांधीवादी तत्त्वे आणि (3) उदारमतवादी-बौद्धिक तत्त्वे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कलम 37 हे स्पष्ट करते की जरी ही तत्त्वे न्यायप्रविष्ट नसली तरी देशाच्या शासन व्यवहारात ती 'मूलभूत' (Fundamental in governance) आहेत आणि कायदे करताना ही तत्त्वे लागू करणे हे राज्याचे कर्तव्य आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3) Only (a) and (b).
•
Statement (a) is correct: The framers borrowed the Directive Principles of State Policy from the Irish Constitution of 1937 (which had copied it from the Spanish Constitution).
•
Statement (b) is correct: Part IV of the Constitution covers Articles 36 to 51, encompassing the Directive Principles. Dr. B.R. Ambedkar termed them as 'novel features' of the Indian Constitution.
•
Statement (c) is incorrect: Under Article 37, DPSPs are explicitly non-justiciable in nature, meaning they are not legally enforceable by the courts for their violation.
•
Statement (d) is incorrect: DPSPs are not exclusively Gandhian. They are broadly classified into three ideological categories: (1) Socialistic Principles, (2) Gandhian Principles, and (3) Liberal-Intellectual Principles.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
According to Article 37, although non-justiciable, these principles are fundamental in the governance of the country and it shall be the duty of the State to apply these principles in making laws.