भारतात राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयामार्फत (NSO) देशांतर्गत उत्पादन (GDP) गणनेसाठी वापरल्या जाणाऱ्या पद्धतींविषयी खालील विधाने विचारात घ्या: अ) उत्पादन पद्धतीचा वापर प्रामुख्याने कृषी, वने, मत्स्यव्यवसाय आणि खाणकाम या वस्तू उत्पादक क्षेत्रांसाठी केला जातो. ब) उत्पन्न पद्धतीचा वापर साधारणपणे व्यापार, वाहतूक, वित्त यांसारख्या सेवा क्षेत्रांसाठी केला जातो. क) खर्च पद्धत आणि वस्तू प्रवाह पद्धतीचा एकत्रित वापर बांधकाम क्षेत्राच्या मूल्यांकनासाठी केला जातो. पर्यायी उत्तरे:
EN
Consider the following statements regarding the methodology employed by the National Statistical Office (NSO) to compute India's GDP:
a) The Production Method is predominantly applied to commodity-producing sectors such as agriculture, forestry, fishing, and mining.
b) The Income Method is generally used for services sectors like trade, transport, and finance.
c) A combination of Expenditure and Commodity-Flow approaches is utilized for evaluating the construction sector.
Alternative Answers:
भारतात जीडीपी गणनेची प्रत्यक्ष कार्यपद्धती (NSO Methodology):
१.
भारतात एकाच पद्धतीवर अवलंबून न राहता वेगवेगळ्या आर्थिक क्षेत्रांसाठी सर्वात योग्य पद्धतींचे संयोजन वापरले जाते:
•
विधान (अ) बरोबर: कृषी, पशुसंवर्धन, वने, मत्स्यव्यवसाय, खाणकाम आणि उत्पादन (मॅन्युफॅक्चरिंग) या प्रत्यक्ष वस्तू निर्माण करणाऱ्या क्षेत्रांसाठी उत्पादन पद्धत (Value Added Method) वापरली जाते.
•
विधान (ब) बरोबर: वाहतूक, दळणवळण, बँकिंग, विमा, व्यापार, हॉटेल आणि लोकप्रशासन यांसारख्या सेवा क्षेत्रांमधील उत्पन्नाची गणना करण्यासाठी उत्पन्न पद्धत (Income Method) वापरली जाते.
•
विधान (क) बरोबर: बांधकाम क्षेत्रासाठी (Construction) सिमेंट, लोखंड, विटा इत्यादी कच्च्या मालाच्या प्रवाहाचा मागोवा घेणारी वस्तू प्रवाह पद्धत (Commodity Flow Method) आणि खर्च पद्धत एकत्रितपणे वापरली जाते.
सर्व विधाने अचूक असल्याने पर्याय ४ (सर्व विधाने बरोबर) हे योग्य उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतात NSO द्वारे जीडीपी मोजताना उत्पादन, उत्पन्न आणि खर्च पद्धतीचे संमिश्र स्वरूप वापरले जाते. भारताचे सध्याचे राष्ट्रीय लेखा सांख्यिकीचे आधारभूत वर्ष (Base Year) २०११-१२ आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
NSO Methodology for GDP Computation in India:
1.
India utilizes a composite combination of national accounting methods tailored across sectors:
•
Statement (a) is correct: Agriculture, forestry, fishing, mining, and organized manufacturing are evaluated using the Production / Gross Value Added (GVA) approach.
•
Statement (b) is correct: Tertiary service sectors (trade, transport, storage, banking, real estate, public administration) are assessed primarily via the Income Method.
•
Statement (c) is correct: The construction sector is computed using the Commodity Flow approach (tracking inputs like cement, steel, bricks) integrated with the expenditure approach.
Since statements a, b, and c are all valid, Option 4 (All statements are correct) is the right choice.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
India's GDP calculations employ a combination of Output, Income, and Expenditure methods. The current base year for GDP series is 2011-12.