भारतातील अविश्वासदर्शक ठरावासंदर्भात खालील विधाने लक्षात घ्या : अ. भारताच्या राज्यघटनेमध्ये केंद्रीय मंत्रीमंडळाविरुद्धचा 'अविश्वासदर्शक ठराव' असा उल्लेख करण्यात आलेला नाही. ब. अविश्वासदर्शक ठराव हा केवळ लोकसभेमध्येच मांडता येतो. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बिनचूक आहेत ? पर्यायी उत्तरे :
EN
Consider the following statements regarding the No-Confidence Motion in India:
a. There is no mention of a 'No-Confidence Motion' against the Union Council of Ministers in the Constitution of India.
b. A No-Confidence Motion can be introduced only in the Lok Sabha.
Which of the statement(s) given above is/are accurate?
अचूक उत्तर: पर्याय (3) दोन्ही
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान (अ) बिनचूक आहे: भारतीय राज्यघटनेत 'अविश्वास ठराव' (No-Confidence Motion) या विशिष्ट शब्दाचा कुठेही उल्लेख नाही. संविधानातील कलम 75(3) मध्ये केवळ "मंत्रिपरिषद लोकसभेला सामूहिकरीत्या जबाबदार असेल" एवढीच तरतूद आहे. अविश्वास ठरावाची प्रत्यक्ष प्रक्रिया लोकसभेच्या कामकाज नियमावलीतील नियम 198 (Rule 198) मध्ये दिली आहे.
•
विधान (ब) बिनचूक आहे: मंत्रिमंडळ केवळ लोकसभेला जबाबदार असल्याने अविश्वास ठराव केवळ आणि केवळ लोकसभेतच मांडता येतो; तो राज्यसभेत मांडता येत नाही.
•
हा ठराव सभागृहात मांडण्यासाठी किमान 50 सदस्यांचा पाठिंबा आवश्यक असतो आणि ठराव मंजूर झाल्यास सरकारला राजीनामा द्यावा लागतो.
•
त्यामुळे दोन्ही विधाने (अ आणि ब) बिनचूक आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: अविश्वास ठराव संविधानात नमूद नाही! तो लोकसभेच्या नियम 198 मध्ये आहे. तो फक्त लोकसभेत येतो आणि किमान 50 सदस्यांच्या पाठिंब्याने दाखल होतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Both a and b
Detailed Analysis:
•
Statement (a) is accurate: The phrase 'No-Confidence Motion' is nowhere explicitly mentioned in the Constitution of India. Article 75(3) merely stipulates collective responsibility to the Lok Sabha. The procedural mechanism is governed by Rule 198 of the Lok Sabha Rules of Procedure.
•
Statement (b) is accurate: Because collective responsibility operates strictly towards the lower house, a No-Confidence Motion can be moved only in the Lok Sabha, never in the Rajya Sabha.
•
It requires the support of at least 50 members to be admitted for discussion.
•
Therefore, both statements a and b are accurate.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: No-Confidence Motion is an uncodified device in the Constitution, originating from Rule 198 of Lok Sabha Rules. Can only be moved in Lok Sabha with 50 members' backing.