🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2019 MEDIUM

“भारताचा लाचलुचपत प्रतिबंधक कायदा" या संदर्भात पुढील विधानांचा विचार करा. अ) या कायद्याअंतर्गत “लाच देणे'' गुन्हा होत नाही. ब) मुंबई विद्यापिठाचे “परीक्षा नियंत्रक" या कायद्याअंतर्गत लोकसेवक होतात. योग्य उत्तर निवडा:

EN Consider the following statements regarding the 'Prevention of Corruption Act of India': (a) Under this Act, 'giving a bribe' is not an offence. (b) The 'Controller of Examinations' of Mumbai University is a public servant under this Act. Select the correct answer:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

अ बरोबर ब चूक

a is correct, b is incorrect

अ चूक ब बरोबर

a is incorrect, b is correct

अ व ब दोन्ही बरोबर

Both a and b are correct

अ व ब दोन्ही चूक

Both a and b are incorrect

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय २ (अ चूक, ब बरोबर / (a) is incorrect, (b) is correct)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

१. विधान (अ) चूक आहे: भ्रष्टाचार प्रतिबंधक कायद्याअंतर्गत 'लाच देणे' हा कायद्याने गंभीर गुन्हा आहे (२०१८ च्या दुरुस्तीपूर्वी कलम १२ अन्वये अपप्रेरणा/Abetment म्हणून, आणि २०१८ च्या दुरुस्तीनंतर कलम ८ अन्वये थेट स्वतंत्र गुन्हा म्हणून लाच देणाऱ्याला ७ वर्षांपर्यंत शिक्षेची तरतूद आहे). त्यामुळे 'लाच देणे गुन्हा होत नाही' हे विधान असत्य आहे.

२. विधान (ब) बरोबर आहे: कलम २(c)(xi) व २(c)(xii) नुसार, कोणत्याही विद्यापीठाचा उपकुलगुरू, प्राध्यापक, अधिकारी किंवा 'परीक्षा नियंत्रक' (Controller of Examinations) जो सार्वजनिक कर्तव्य किंवा परीक्षा घेण्याचे काम करतो, तो या कायद्यान्वये 'लोकसेवक' (Public Servant) मानला जातो.

३. त्यामुळे विधान (अ) चूक आणि विधान (ब) बरोबर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• सर्वोच्च न्यायालयाने *आर. एस. नायक विरुद्ध ए. आर. अंतुले* आणि *गुजरात राज्य विरुद्ध मनसुखभाई कांजिभाई शाह* खटल्यात स्पष्ट केले की शैक्षणिक संस्था व विद्यापीठांचे अधिकारी पीसी ॲक्टखाली लोकसेवक आहेत.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 2 ((a) is incorrect, (b) is correct)

Detailed Explanation:

1. Statement (a) is INCORRECT: Under the Prevention of Corruption Act, giving a bribe is a serious criminal offence (punishable under Section 12 as abetment pre-2018, and as a substantive direct offence under Section 8 post-2018 with imprisonment up to 7 years).

2. Statement (b) is CORRECT: Under Section 2(c)(xi) and (xii), any person holding an office in a University established by law (such as the Vice-Chancellor, Registrar, or Controller of Examinations) who performs public educational or examination duties is statutorily classified as a Public Servant.

3. Therefore, statement (a) is false and statement (b) is true.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• All officials of universities and colleges conducting public examinations fall under the strict ambit of the PC Act 1988.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) अ बरोबर ब चूक (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) अ चूक ब बरोबर (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय २ (अ चूक, ब बरोबर / (a) is incorrect, (b) is correct)**

⚠️ पर्याय (3) अ व ब दोन्ही बरोबर (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) अ व ब दोन्ही चूक (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम, १९८८' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम, १९८८

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम, १९८८' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम, १९८८' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम, १९८८' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अ चूक ब बरोबर' हे असून ते 'भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम, १९८८' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम, १९८८' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन