घटकराज्यांमधील मंत्रिपरिषद आणि मंत्र्यांच्या पदांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: १. राज्यातील मंत्रिपरिषद ही सामूहिकरीत्या राज्याच्या राज्यपालांना जबाबदार असते. २. राज्यातील मंत्री हे राज्यपालांची मर्जी असेपर्यंतच (During the pleasure of the Governor) आपले पद धारण करतात. ३. ९१ व्या घटनादुरुस्तीनुसार, घटकराज्यात मुख्यमंत्र्यांसह एकूण मंत्र्यांची संख्या १२ पेक्षा कमी असता कामा नये. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?
EN
Consider the following statements regarding the State Council of Ministers and ministerial offices:
1. The Council of Ministers in a State is collectively responsible to the Governor of the State.
2. The Ministers in a State hold office during the pleasure of the Governor.
3. According to the 91st Constitutional Amendment, the number of ministers including the Chief Minister in a State shall not be less than 12.
Which of the statements given above are correct?
योग्य उत्तर: (२) फक्त २ आणि ३.
स्पष्टीकरण:
•
विधान १ अयोग्य आहे: संविधानाच्या अनुच्छेद १६४(२) नुसार, घटकराज्यातील मंत्रिपरिषद ही सामूहिकरीत्या 'विधानसभेला' (Legislative Assembly) जबाबदार असते, राज्यपालांना नाही.
•
विधान २ बरोबर आहे: अनुच्छेद १६४(१) नुसार, मुख्यमंत्री व इतर मंत्र्यांची नियुक्ती राज्यपाल करतात आणि ते राज्यपालांची मर्जी असेपर्यंत (During the pleasure of the Governor) पद धारण करतात (ही मंत्र्यांची व्यक्तिगत जबाबदारी दर्शवते).
•
विधान ३ बरोबर आहे: ९१ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २००३ द्वारे अनुच्छेद १६४(१-क) समाविष्ट करण्यात आले. त्यानुसार घटकराज्यात मुख्यमंत्र्यांसह एकूण मंत्र्यांची संख्या विधानसभेच्या एकूण सदस्यसंख्येच्या १५% पेक्षा जास्त असणार नाही; परंतु मुख्यमंत्र्यांसह ही संख्या १२ पेक्षा कमीही असणार नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
केंद्रात कमाल मर्यादा १५% आहे, मात्र केंद्रासाठी 'किमान १२ मंत्री' अशी कोणतीही अट संविधानात नाही; किमान १२ मंत्र्यांची अट केवळ घटकराज्यांसाठी आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (2) 2 and 3 only.
Explanation:
•
Statement 1 is incorrect: Under Article 164(2) of the Constitution, the Council of Ministers in a State is collectively responsible to the Legislative Assembly of the State, not to the Governor.
•
Statement 2 is correct: Under Article 164(1), ministers are appointed by the Governor on the advice of the Chief Minister and hold office during the pleasure of the Governor (individual responsibility).
•
Statement 3 is correct: The 91st Amendment Act of 2003 introduced Article 164(1A), stipulating that the total number of ministers including the CM shall not exceed 15% of the total strength of the Legislative Assembly, provided that the number of ministers, including the Chief Minister, shall not be less than 12.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Notice the difference: The minimum limit of 12 ministers applies ONLY to States (Art. 164(1A)), not to the Union Council of Ministers.