अचूक उत्तर: पर्याय (4) केवळ अ, ब आणि क
सविस्तर घटनात्मक विश्लेषण:
बंदीप्रत्यक्षीकरण प्राधिकलेख (Writ of Habeas Corpus - अनुच्छेद 32 व 226):
•
विधान (अ) बरोबर आहे: बेकायदेशीर स्थानबद्धतेविरुद्ध नागरिकांच्या वैयक्तिक स्वातंत्र्याचे (अनुच्छेद 21) रक्षण करण्यासाठी ही आज्ञा जारी केली जाते.
•
विधान (ब) बरोबर आहे: ही आज्ञा काढण्याचा अधिकार सर्वोच्च न्यायालयाला (अनुच्छेद 32 अन्वये) आणि उच्च न्यायालयांना (अनुच्छेद 226 अन्वये) संविधानाने दिला आहे.
•
विधान (क) बरोबर आहे: लॅटिन भाषेत 'Habeas Corpus' चा अर्थ 'व्यक्तीला प्रत्यक्ष हजर करा' (To have the body of) असा होतो. न्यायालय स्थानबद्ध करणाऱ्या प्राधिकरणाला त्या व्यक्तीला न्यायालयासमोर हजर करण्याचा आणि स्थानबद्धतेची कायदेशीर कारणे सिद्ध करण्याचा आदेश देते.
•
विधान (ड) चुकीचे आहे: जर एखाद्या व्यक्तीला सक्षम न्यायालयाने कायदेशीर प्रक्रियेद्वारे आणि फौजदारी गुन्ह्याबद्दल दोषी ठरवून तुरुंगवासाची शिक्षा दिलेली असेल, तर बंदीप्रत्यक्षीकरण याचिका चालू शकत नाही (अशा व्यक्तीच्या सुटकेसाठी ही आज्ञा काढता येत नाही).
म्हणून केवळ विधाने अ, ब आणि क बरोबर आहेत.
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
बंदीप्रत्यक्षीकरण (Habeas Corpus):
•
अर्थ: व्यक्तीला देहासह न्यायालयासमोर हजर करा.
•
सरकारी अधिकारी तसेच खाजगी व्यक्ती या दोघांविरुद्धही काढता येते.
•
कधी काढता येत नाही?
1.
सक्षम न्यायालयाने शिक्षा दिली असल्यास.
2.
स्थानबद्धता कायदेशीर असल्यास.
3.
संसद किंवा न्यायालयाचा अवमान झाला असल्यास.
4.
न्यायालयाच्या अधिकारक्षेत्राबाहेर असल्यास.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Only a, b and c
Detailed Constitutional Analysis:
The writ of Habeas Corpus under Articles 32 and 226:
•
Statement (a) is correct: Issued as a powerful bulwark to protect personal liberty under Article 21 against unlawful detention.
•
Statement (b) is correct: Conferred concurrently on the Supreme Court (Article 32) and High Courts (Article 226).
•
Statement (c) is correct: The Latin term *Habeas Corpus* literally means "to have the body of". The court calls upon the detaining authority to produce the person and demonstrate legal justification for detention. If detention is unlawful, the person is set free.
•
Statement (d) is INCORRECT: Habeas Corpus cannot be issued where the detention is pursuant to a lawful conviction and sentence imposed by a competent court of law for a criminal offence.
Therefore, only statements a, b, and c are correct.
📌 MPSC Exam Tip:
•
Writ of Habeas Corpus: Can be issued against both public authorities and private individuals.
•
Exceptions (Cannot be issued):
1.
Lawful detention by competent judicial court order.
2.
Contempt of Legislature or Court.
3.
Outside territorial jurisdiction of the Court.
