नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले यांच्या संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: (१) त्यांनी १९०५ मध्ये पुणे येथे 'भारत सेवक समाज' (Servants of India Society) ची स्थापना केली. (२) महात्मा गांधी गोखले यांना आपले 'राजकीय गुरू' मानत असत. (३) त्यांनी १९०६ मधील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या कलकत्ता अधिवेशनाचे अध्यक्षस्थान भूषवले होते. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?
EN
Consider the following statements with respect to Namdar Gopal Krishna Gokhale:
(1) He founded the 'Servants of India Society' in Pune in 1905.
(2) Mahatma Gandhi regarded him as his foremost 'political mentor'.
(3) He presided over the 1906 Calcutta Session of the Indian National Congress.
Which of the statements given above are correct?
योग्य उत्तर: पर्याय (१) - फक्त (१) आणि (२).
विश्लेषण:
•
विधान (१) बरोबर आहे: १२ जून १९०५ रोजी पुण्यात गोपाळ कृष्ण गोखले यांनी भारत सेवक समाज (Servants of India Society) ची स्थापना केली.
•
विधान (२) बरोबर आहे: महात्मा गांधी गोखले यांना आपले राजकीय गुरू मानत असत. गोखले यांच्याच सूचनेवरून गांधीजींनी दक्षिण आफ्रिकेतून भारतात परतल्यावर पहिले एक वर्ष संपूर्ण भारताचा दौरा करून परिस्थिती समजून घेतली होती.
•
विधान (३) अयोग्य आहे: गोखले हे १९०६ च्या कलकत्ता अधिवेशनाचे अध्यक्ष नव्हते; तर ते '१९०५ च्या बनारस अधिवेशनाचे अध्यक्ष' होते. १९०६ च्या कलकत्ता अधिवेशनाचे अध्यक्ष दादाभाई नौरोजी हे होते.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१): योग्य पर्याय; विधाने (१) आणि (२) तंतोतंत खरी आहेत.
•
पर्याय (२), (३) व (४): अयोग्य; कारण विधान (३) चुकीचे आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
गोपाळ कृष्ण गोखले:
•
'पुणे सार्वजनिक सभे'चे सचिव (१८८९) व 'डेक्कन सभा'चे संस्थापक (१८९६).
•
१८९७ मध्ये वेल्बी आयोगासमोर (Welby Commission) आर्थिक साक्ष दिली.
•
भारताचे व्हाईसरॉय लॉर्ड हार्डिंग्ज यांनी गोखले यांना 'द डायमंड ऑफ इंडिया' (भारताचा हिरा) मानले होते. बाळ गंगाधर टिळकांनी त्यांच्या मृत्यूनंतर अग्रलेखात 'भारताचा हिरा, महाराष्ट्राचा रत्न आणि कामगारांचा राजकुमार' अशा शब्दांत त्यांचा गौरव केला.
📌 MPSC परीक्षा टीप:
सविनय कायदेभंग, गोलमेज परिषदा आणि पुणे करार यावरील प्रश्न एमपीएससी पूर्व व मुख्य परीक्षेत सातत्याने विचारले जातात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) - Only (1) and (2).
Analysis:
•
Statement (1) is correct: Gopal Krishna Gokhale established the Servants of India Society in Pune on 12 June 1905.
•
Statement (2) is correct: Mahatma Gandhi revered Gokhale as his political guru. On Gokhale's advice, Gandhi spent his first year in India (1915) traveling across the country with his 'ears open and mouth shut'.
•
Statement (3) is incorrect: Gokhale did not preside over the 1906 Calcutta session; he presided over the 1905 Banaras Session. The 1906 Calcutta session was presided over by Dadabhai Naoroji.
Distractor Analysis:
•
Option (1): Correct; captures valid statements (1) and (2).
•
Options (2), (3), and (4): Flawed due to false statement (3).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Following Gokhale's passing in February 1915, his political rival Lokmanya Tilak wrote a moving tribute in 'Kesari' hailing him as the 'Diamond of India, the Jewel of Maharashtra, and the Prince of Workers'.
📌 MPSC Exam Tip:
Civil Disobedience, Round Table Conferences, and the Poona Pact are high-frequency focus areas in MPSC prelims and mains.