खालील विधाने विचारात घ्या. (a) 1950 च्या दशकाच्या उत्तरार्धात उच्च उत्पन्न असलेल्या देशांमध्ये कोल आणि हूवर प्रतिमानने लोकसंख्या वाढ आणि आर्थिक विकास यांचा संबंध जोडला आहे. (b) कोल आणि हूवर प्रतिमानानुसार उच्च प्रजनन क्षमतेखाली जीएनपी अधिक वेगाने वाढेल. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने योग्य आहे/त ?
EN
Consider the following statements.(a) The Cole and Hoover paradigm linked population growth and economic development in high-income countries in the late 1950s.(b) According to the Cole and Hoover paradigm, GNP would grow faster under high fertility. Which of the above statement(s) is/are correct?
कोल आणि हूवर प्रतिमान (Coale and Hoover Model):
१.
सिद्धांताची पार्श्वभूमी:
•
१९५८ मध्ये अँसले कोल आणि एडगर हूवर (Ansley Coale and Edgar Hoover) यांनी 'Population Growth and Economic Development in Low-Income Countries' हा गाजलेला अभ्यास प्रसिद्ध केला.
•
हा अभ्यास विकसित देशांवर नसून कमी उत्पन्न असलेल्या विकसनशील देशांवर (उदा. भारत व मेक्सिको) आधारित होता; त्यामुळे विधान (a) अयोग्य आहे.
•
त्यांनी दाखवून दिले की जननदर उच्च राहिल्यास बालकांचे परावलंबित्व वाढते, बचत दर घटतो आणि भांडवल निर्मिती संथ होते; तर जननदर कमी झाल्यास GNP वाढ वेगाने होते. MPSC च्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार पर्याय २ (फक्त b योग्य आहे) हे उत्तर निश्चित करण्यात आले आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कोल आणि हूवर (Coale-Hoover) प्रतिमान हे विकसनशील देशांमधील (विशेषतः भारत) लोकसंख्या वाढ व आर्थिक विकासाच्या संबंधावर आधारित आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Coale and Hoover Demographic Model:
1.
Theoretical Context:
•
In 1958, Ansley J. Coale and Edgar M. Hoover published their seminal work *'Population Growth and Economic Development in Low-Income Countries'* analyzing India and Mexico.
•
Since the study focused on low-income developing nations rather than high-income nations, statement (a) is incorrect.
•
The model demonstrated the critical economic burden of high dependency ratios on investment and capital formation. According to MPSC's official key, Option 2 (Only (b) is correct) is keyed.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Coale-Hoover model (1958) linked population age structure and fertility transition to economic growth in low-income developing nations like India.