अकेमेनिड विजया नंतर भारताच्या सीमेवर, विशेषकरून कंबोज मध्ये............ हा नवा उद्योग सुरू झाला.
EN
Following the Achaemenid conquest, which new industry started on the borders of India, especially in Kamboja?
योग्य उत्तर: (2) ब्लँकेट बनविणे (Blanket making / Woollen industry)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
अकेमेनिड (पर्शियन) विजय: इ.स.पूर्व सहाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात इराणी अकेमेनिड वंशाच्या दारयुश प्रथम (Darius I - इ.स.पूर्व 518) याने वायव्य भारताचा सिंध, गांधार आणि कंबोज हा प्रदेश जिंकून आपल्या साम्राज्याचा 20 वा क्षत्रपी (प्रांत) बनवला होता.
•
कंबोज आणि लोकरी उद्योग: कंबोज (सध्याचा हिंदूकुश व पामीर पर्वतरांगांचा सीमावर्ती भाग) हा प्रदेश घोडे आणि उच्च दर्जाच्या मेंढ्यांच्या लोकरीसाठी प्रसिद्ध होता. अकेमेनिड साम्राज्याशी राजकीय व व्यापारी संबंध प्रस्थापित झाल्यानंतर तेथे लोकरीचे ब्लँकेट्स (कंबळे/प्रावारक) बनविण्याचा मोठा उद्योग भरभराटीस आला.
•
साहित्यातील संदर्भ:
•
पाणिनीच्या 'अष्टाध्यायी'मध्ये तसेच कौटिल्याच्या 'अर्थशास्त्र'मध्ये 'कांबोजिका कंबला' (कंबोजची लोकरी वस्त्रे/ब्लँकेट) चा अत्यंत मौल्यवान व तलम लोकरी उत्पादन म्हणून गौरवपूर्ण उल्लेख आढळतो.
•
'कंबळ' (Kambala/Blanket) हा शब्दच मुळात 'कंबोज' या प्रांताच्या नावावरून रूढ झाला आहे.
•
अकेमेनिड आक्रमणाचे इतर परिणाम: या संपर्कामुळे भारतात अरामी लिपीतून खरोष्ठी लिपीचा उगम झाला आणि मौर्यकालीन दगडी स्तंभांवरील पॉलिश व शिलालेखांच्या शैलीवर इराणी प्रभाव पडला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
प्राचीन भारतातील विदेशी आक्रमणांचा सांस्कृतिक व आर्थिक प्रभाव:
1.
अकेमेनिड (इराणी) प्रभाव: खरोष्ठी लिपी (उजवीकडून डावीकडे लिहिली जाणारी), कंबोजमधील लोकरी उद्योग/ब्लँकेट्स, मौर्य स्तंभांची पॉलिश शैली व प्रास्ताविक शब्दरचना.
2.
इंडो-ग्रीक प्रभाव: नाण्यांवर राजाचे नाव, प्रतिमा व संवत कोरण्याची पद्धत, गांधार शिल्पकला, नाटकातील यवनिका (पडदा).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (2) Blanket making
Detailed Explanation:
•
Achaemenid Conquest of North-West India: In the late 6th century BCE (c. 518 BCE), the Persian Achaemenid Emperor Darius I conquered the north-western frontiers of the Indian subcontinent (Gandhara, Sindh, and Kamboja), organizing it into the lucrative 20th Satrapy of the Persian Empire.
•
Kamboja's Woollen Blanket Industry: The mountainous region of Kamboja (lying across the Hindu Kush and Pamir frontiers) was renowned for pastoral animal husbandry, particularly superior horses and fine-fleeced sheep. The political and commercial integration with the Persian empire spurred a flourishing cottage industry for manufacturing woollen blankets and shawls (*Kambojaka kambala*).
•
Literary Attestations:
•
Kautilya's *Arthashastra* and Panini's *Ashtadhyayi* explicitly praise the supreme quality of blankets (*kambala*) produced in Kamboja.
•
In fact, the Sanskrit/Hindi word *Kambala* (blanket) etymologically traces its origin to the geographical name *Kamboja*.
•
Broader Cultural Impact of Achaemenids: Introduction of the Kharosthi script (derived from Aramaic, written right-to-left), rock edict tradition adopted by Ashoka, and imperial palace architecture.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Crucial foreign influences on ancient Indian civilization:
•
Persian/Achaemenid: Kharosthi script, bell-shaped capitals, highly polished monolithic stone pillars, and the Kamboja woollen blanket trade.
•
Indo-Greek: Gold coinage with bilingual legends and royal portraits, Gandhara School of Art, planetary astronomy (*Horashastra*).