राष्ट्रीय नमुना सर्वेक्षण संघटनेने (NSSO) भारतातील उपभोग खर्चाच्या मोजमापासाठी 'मिश्र संदर्भ कालावधी' (Mixed Recall Period - MRP) पद्धतीची सुरुवात अधिकृतपणे कोणत्या फेरीपासून/वर्षापासून केली?
EN
From which survey round / fiscal year did the National Sample Survey Office (NSSO) officially introduce the 'Mixed Recall Period' (MRP) methodology for measuring household consumer expenditure?
योग्य उत्तर १९९९-२००० (NSSO ५५ वी फेरी) (पर्याय २) आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
1.
मिश्र संदर्भ कालावधी (MRP - Mixed Recall Period):
•
NSSO च्या १९९९-२००० मधील ५५ व्या फेरीत प्रथमच MRP पद्धतीचा वापर करण्यात आला.
•
URP विरुद्ध MRP:
•
URP (Uniform Recall Period): सर्व वस्तू व सेवांसाठी ३० दिवसांचा एकच संदर्भ काळ वापरला जातो.
•
MRP (Mixed Recall Period): कमी वारंवार खरेदी केल्या जाणाऱ्या ५ वस्तूंसाठी (कपडे, पादत्राणे, टिकाऊ वस्तू, शिक्षण आणि संस्थात्मक वैद्यकीय खर्च) ३६५ दिवसांचा (१ वर्ष) संदर्भ काळ, आणि इतर सर्व अन्नधान्य व दैनंदिन वस्तूंसाठी ३० दिवसांचा संदर्भ काळ वापरला जातो.
•
तेंडुलकर समितीने २००९ मध्ये दारिद्र्य मोजण्यासाठी MRP पद्धतीचाच आधार घेतला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
URP: सर्व वस्तूंसाठी ३० दिवस.
•
MRP: ५ गैर-अन्न वस्तूंसाठी ३६५ दिवस + इतर सर्व वस्तूंसाठी ३० दिवस (सुरुवात: १९९९-२०००, ५५ वी फेरी).
•
MMRP: ७ दिवस, ३० दिवस व ३६५ दिवस (रंगराजन समितीने वापरली).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is 1999-2000 (NSSO 55th Round) (Option 2).
Detailed Analysis:
1.
Mixed Recall Period (MRP):
•
Introduced by the NSSO during the 55th Quinquennial Round in 1999–2000.
•
Designed to correct memory recall bias inherent in the legacy Uniform Recall Period (URP).
•
Evaluates consumption across two distinct time horizons:
•
365-day recall: For 5 infrequent non-food expenditures (clothing, footwear, durable goods, education, and institutional medical care).
•
30-day recall: For all remaining food, fuel, and consumable items.
•
Formed the statistical bedrock of the Tendulkar Committee poverty line.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
URP (Uniform Recall Period): 30 days uniform recall for all items.
•
MRP (Mixed Recall Period): 365 days for 5 non-food items + 30 days for remaining items (NSSO 55th Round, 1999-2000).
•
MMRP (Modified Mixed Recall Period): 7 days, 30 days, and 365 days recall (used by Rangarajan Committee).