नियंत्रक आणि महालेखा परिक्षक यांना त्यांच्या पदावरून कसे काढून टाकता येईल ?
EN
How can the Comptroller and Auditor General of India be removed from office?
योग्य उत्तर: पर्याय १ (सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधिशांना ज्या प्रक्रियेने पदावरून काढले जाते त्याच प्रक्रिये द्वारे.)
स्पष्टीकरण:
१.
कलम १४८(१): राज्यघटनेच्या कलम १४८(१) मध्ये स्पष्ट नमूद आहे की, नियंत्रक व महालेखापरीक्षकांना केवळ सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशाप्रमाणेच आणि त्याच कारणावरून पदावरून दूर केले जाऊ शकते.
२.
पदमुक्तीची प्रक्रिया:
•
आधार: सिद्ध झालेले गैरवर्तन (Proved Misbehaviour) किंवा अकार्यक्षमता (Incapacity).
•
संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये उपस्थित आणि मतदान करणाऱ्या सदस्यांच्या २/३ बहुमताने आणि एकूण सदस्यसंख्येच्या साध्या बहुमताने (विशेष बहुमत) ठराव मंजूर व्हावा लागतो.
•
त्यानंतरच राष्ट्रपती पदमुक्तीचा आदेश काढू शकतात.
३.
महान्यायवादीप्रमाणे CAG राष्ट्रपतींच्या मर्जीने पद धारण करत नाहीत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
CAG ला पदावरून हटवण्याची पद्धत = सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशासारखी (कलम १२४(४) मधील विशेष बहुमताची प्रक्रिया).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (By the same procedure as a Judge of the Supreme Court is removed.)
Explanation:
1.
Article 148(1): The Constitution explicitly states that the CAG can be removed from office only in like manner and on like grounds as a Judge of the Supreme Court.
2.
Removal Procedure:
•
Grounds: Proved misbehaviour or incapacity.
•
Address passed by both Houses of Parliament in the same session, supported by a special majority (majority of total membership and not less than two-thirds of members present and voting).
•
Order issued by the President following parliamentary address.
3.
Unlike the Attorney General, the CAG cannot be removed at the pleasure of the executive.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
CAG removal requires the exact same quasi-impeachment procedure as a Supreme Court Judge under Article 124(4).