1953 च्या राज्य पुनर्रचना आयोगाच्या 3 सदस्यांमध्ये खालीलपैकी कोणाचा समावेश नव्हता ?
EN
Who among the following was NOT included in the 3 members of the States Reorganisation Commission of 1953?
योग्य उत्तर: पर्याय (2) एस. के. धर
सविस्तर स्पष्टीकरण:
1.
राज्य पुनर्रचना आयोग १९५३ (States Reorganisation Commission - SRC):
•
आंध्र राज्याच्या निर्मितीनंतर देशभरात भाषावार प्रांतरचनेची मागणी तीव्र झाल्याने केंद्र सरकारने डिसेंबर १९५३ मध्ये त्रिसदस्यीय राज्य पुनर्रचना आयोग नियुक्त केला.
•
या आयोगाचे अध्यक्ष न्यायमूर्ती फझल अली (Fazal Ali) होते, म्हणून याला 'फाजल अली आयोग' म्हटले जाते.
•
याचे अन्य दोन सदस्य के. एम. पण्णीकर (K. M. Panikkar) आणि एच. एन. कुंझरु (H. N. Kunzru) हे होते.
2.
एस. के. धर (S. K. Dhar):
•
एस. के. धर हे जून १९४८ मध्ये संविधान सभेने नियुक्त केलेल्या पहिल्या 'भाषावार प्रांतरचना आयोगा'चे (Linguistic Provinces Commission / धर आयोग) अध्यक्ष होते. ते १९५३ च्या आयोगाचे सदस्य नव्हते.
त्यामुळे पर्याय (२) हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
राज्यांच्या पुनर्रचनेशी संबंधित तीन महत्त्वाच्या समित्या:
१.
धर आयोग (जून १९४८): अध्यक्ष न्या. एस. के. धर (भाषावार रचनेला नकार, प्रशासकीय सोयीला प्राधान्य).
२.
जेव्हीपी समिती (डिसेंबर १९४८): जवाहरलाल नेहरू, वल्लभभाई पटेल, पट्टाभी सीतारामय्या (भाषावार मागणी फेटाळली).
३.
फाजल अली आयोग (डिसेंबर १९५३): फझल अली, के.एम. पण्णीकर, एच.एन. कुंझरु (भाषा हा मुख्य आधार मान्य, पण 'एक भाषा-एक राज्य' सिद्धांत नाकारला).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) S. K. Dhar
Detailed Explanation:
1.
States Reorganisation Commission (1953):
•
Appointed by the Government of India in December 1953 under the chairmanship of retired Supreme Court Chief Justice Fazal Ali.
•
The two other members were K.M. Panikkar (diplomat/historian) and H.N. Kunzru (parliamentarian).
2.
S.K. Dhar:
•
Justice S.K. Dhar was the Chairman of the Linguistic Provinces Commission appointed in June 1948 by the Constituent Assembly. He was not a member of the 1953 Commission.
Therefore, S.K. Dhar was NOT included in the 1953 Commission.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Key committees on linguistic reorganisation of states:
1.
Dhar Commission (1948): S.K. Dhar (rejected linguistic basis).
2.
JVP Committee (1948): Nehru, Patel, Sitaramayya (deferred linguistic reorganisation).
3.
Fazal Ali Commission (1953): Fazal Ali, Panikkar, Kunzru (broadly accepted language as basis, but rejected 'one language, one state').