योग्य कथने ओळखा. अ) स्वतंत्र पक्षाची स्थापना ऑगस्ट 1959 मध्ये झाली. ब) स्वतंत्र पक्षाचे नेतृत्व सी. राजगोपालाचारी, के. एम. मुंशी यांनी केले. क) स्वतंत्र पक्षाने सहकारी शेती व राज्य व्यापाराचे समर्थन केले. पर्यायी उत्तरे :
EN
Identify the correct statements:
a) Swatantra Party was established in August 1959.
b) Swatantra Party was led by C. Rajagopalachari and K.M. Munshi.
c) Swatantra Party advocated cooperative farming and state trading.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (१) फक्त अ, ब
'स्वतंत्र पक्ष' (Swatantra Party) बाबत विधाने 'अ' आणि 'ब' बरोबर आहेत, तर विधान 'क' चुकीचे आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान 'अ' बरोबर: स्वतंत्र पक्षाची स्थापना ऑगस्ट १९५९ मध्ये (४ जून १९५९ रोजी घोषणा व ऑगस्टमध्ये औपचारिक स्थापना) झाली.
•
विधान 'ब' बरोबर: स्वतंत्र पक्षाचे प्रमुख नेते व संस्थापक सी. राजगोपालाचारी (राजाजी), के. एम. मुंशी, एन. जी. रंगा (पक्षाचे पहिले अध्यक्ष) आणि मिनू मसानी (पक्षाचे पहिले सरचिटणीस) हे होते.
•
विधान 'क' चूक: स्वतंत्र पक्षाचा जन्मच काँग्रेसच्या १९५९ च्या नागपूर अधिवेशनातील 'सहकारी शेती' (Cooperative Farming), जमीन कमाल धारणा आणि 'राज्य व्यापार' (State Trading) या समाजवादी धोरणांना कडाडून विरोध करण्यासाठी झाला होता. स्वतंत्र पक्ष हा मुक्त बाजारपेठ (Free Market), खाजगी मालमत्ता, आणि सरकारी नियंत्रणे रद्द करण्याच्या (Laissez-faire) तत्त्वांचा पुरस्कर्ता होता; त्यांनी सहकारी शेती व राज्य व्यापाराचे समर्थन केले नाही तर तीव्र विरोध केला होता.
•
म्हणून फक्त अ आणि ब ही विधाने बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: स्वतंत्र पक्ष (Swatantra Party):
•
स्थापना: ऑगस्ट १९५९.
•
संस्थापक: सी. राजगोपालाचारी, मिनू मसानी, एन. जी. रंगा, के. एम. मुंशी.
•
विचारसरणी: भारतातील पहिला शास्त्रीय उजवा/उदारमतवादी भांडवलशाही पक्ष (मुक्त अर्थव्यवस्था, लायसन्स-परमिट राजला विरोध). १९६७ च्या निवडणुकीत ४४ जागा जिंकून लोकसभेत सर्वात मोठा विरोधी पक्ष बनला होता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Only a, b
Regarding the Swatantra Party, statements a and b are correct, while statement c is false.
Detailed Analysis:
•
Statement a is correct: The Swatantra Party was founded in August 1959 (preparatory declaration in June 1959).
•
Statement b is correct: Its prominent founding leadership included C. Rajagopalachari (Rajaji), K.M. Munshi, Prof. N.G. Ranga (first President), and Minoo Masani (first General Secretary).
•
Statement c is incorrect: The Swatantra Party was founded explicitly to oppose the Congress's socialist Nagpur Resolution of 1959 which advocated collective/cooperative farming and state trading in foodgrains. Swatantra Party stood for free enterprise, classical liberalism, property rights, and the dismantling of the 'Licence-Permit-Quota Raj'.
•
Therefore, Option (1) Only a, b is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: The Swatantra Party (1959–1974) was India's first major market-liberal, right-of-centre party. In the 1967 General Elections, it won 44 Lok Sabha seats, emerging as the single largest opposition party.