भारतीय संविधानातील कोणत्या घटनादुरुस्ती कायद्याद्वारे संयुक्त 'राष्ट्रीय अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती आयोगा'चे विभाजन करून दोन स्वतंत्र घटनात्मक आयोग स्थापन करण्यात आले?
EN
Through which Constitutional Amendment Act of the Indian Constitution was the combined 'National Commission for Scheduled Castes and Scheduled Tribes' bifurcated into two separate constitutional commissions?
योग्य उत्तर पर्याय (४) '८९ वी घटनादुरुस्ती कायदा, २००३' आहे.
विश्लेषण:
१.
६५ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९९० द्वारे कलम ३३८ मध्ये बहुसदस्यीय 'राष्ट्रीय अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती आयोग' स्थापन करण्यात आला होता.
२.
८९ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २००३ द्वारे या संयुक्त आयोगाचे विभाजन करून दोन स्वतंत्र घटनात्मक आयोग निर्माण करण्यात आले:
(अ)
राष्ट्रीय अनुसूचित जाती आयोग (NCSC - कलम ३३८)
(ब)
राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती आयोग (NCST - कलम ३३८A)
३.
हे दोन्ही स्वतंत्र आयोग २००४ पासून अस्तित्वात आले.
४.
पुढे १०२ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २०१८ द्वारे कलम ३३८B जोडून 'राष्ट्रीय मागासवर्गीय आयोगाला' (NCBC) घटनात्मक दर्जा देण्यात आला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
आयोगांचा क्रम लक्षात ठेवा: ६५ वी दुरुस्ती (संयुक्त आयोग), ८९ वी दुरुस्ती (SC व ST स्वतंत्र आयोग), १०२ वी दुरुस्ती (OBC आयोग - कलम ३३८B).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) '89th Constitutional Amendment Act, 2003'.
Analysis:
1.
The 65th Constitutional Amendment Act, 1990 had established a combined multi-member National Commission for Scheduled Castes and Scheduled Tribes under Article 338.
2.
The 89th Constitutional Amendment Act, 2003 bifurcated this combined body into two distinct constitutional commissions:
(a)
National Commission for Scheduled Castes (NCSC) under Article 338.
(b)
National Commission for Scheduled Tribes (NCST) under Article 338A.
3.
Both independent commissions came into operational existence in 2004.
4.
Later, the 102nd Amendment Act, 2018 inserted Article 338B conferring constitutional status on the National Commission for Backward Classes (NCBC).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Memorize the sequence: 65th Amendment (combined body), 89th Amendment (bifurcation into SC & ST commissions), 102nd Amendment (NCBC under Art 338B).