योग्य कथन /ने ओळखा. अ. मूलभूत कर्तव्ये ही सर्व व्यक्तिंसाठी, नागरिक असो वा परदेशी व्यक्ती असो, लागू आहेत. ब. मूलभूत कर्तव्ये ही न्यायप्रविष्ठ स्वरूपाची आहेत.
EN
Identify the correct statement/statements:
a. Fundamental Duties apply to all persons, whether citizens or foreigners.
b. Fundamental Duties are justiciable in nature.
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (वरीलपैकी नाही)
स्पष्टीकरण:
•
विधानांची छाननी:
•
विधान अ: "मूलभूत कर्तव्ये ही सर्व व्यक्तिंसाठी, नागरिक असो वा परदेशी व्यक्ती असो, लागू आहेत." - चूक! मूलभूत कर्तव्ये ही केवळ आणि केवळ भारतीय नागरिकांनाच लागू आहेत, परदेशी नागरिकांना (Foreigners) लागू नाहीत.
•
विधान ब: "मूलभूत कर्तव्ये ही न्यायप्रविष्ठ स्वरूपाची आहेत." - चूक! मूलभूत कर्तव्ये ही मार्गदर्शक तत्त्वांप्रमाणेच अ-न्यायप्रविष्ठ (Non-justiciable) आहेत; त्यांच्या थेट उल्लंघनाविरुद्ध न्यायालयात दाद मागता येत नाही (जरी संसदेने कायद्याद्वारे काही कर्तव्यांच्या पालनासाठी स्वतंत्र कायदे केले असले तरी).
•
दोन्ही विधाने चुकीची असल्याने योग्य कथन कोणतेही नाही; म्हणून वरीलपैकी नाही (पर्याय ४) हे उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
मूलभूत हक्क वि. मूलभूत कर्तव्ये:
•
काही मूलभूत हक्क परकीयांनाही उपलब्ध आहेत (उदा. कलम १४, २०, २१, २१A, २२, २३, २४, २५-२८).
•
परंतु मूलभूत कर्तव्ये (कलम ५१A) ही १००% केवळ भारतीय नागरिकांनाच लागू आहेत, परकीयांना नाहीत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (None of the above)
Explanation:
•
Scrutiny of the statements:
•
Statement a: "Fundamental Duties apply to all persons, whether citizens or foreigners." - INCORRECT! Unlike some Fundamental Rights, Fundamental Duties apply exclusively to Indian citizens and do not extend to foreigners.
•
Statement b: "Fundamental Duties are justiciable in nature." - INCORRECT! Like Directive Principles, Fundamental Duties are non-justiciable; they are not directly enforceable by courts through writs.
•
Since both statements are false, neither is correct.
•
Thus, the answer is None of the above (Option 4).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Applicability comparison:
•
Fundamental Rights: Some extend to foreigners (Articles 14, 20, 21, 21A, 25-28).
•
Fundamental Duties: Apply STRICTLY and exclusively to Indian citizens.