महाराष्ट्रातील जलसिंचन प्रकल्प आणि संबंधित नदी यांच्या संदर्भातील **अयोग्य** जोडी ओळखा: १. धोम धरण - कृष्णा नदी २. कण्हेर धरण - वेण्णा नदी ३. वीर धरण - माणगंगा नदी ४. कोयना धरण - कोयना नदी
EN
Identify the **INCORRECT** pair of irrigation project and associated river in Maharashtra:
1. Dhom Dam - Krishna River
2. Kanher Dam - Venna River
3. Veer Dam - Manganga River
4. Koyna Dam - Koyna River
योग्य उत्तर पर्याय (3) म्हणजेच वीर - माणगंगा आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
वीर धरण - अयोग्य जोडी: वीर धरण हे नीरा नदीवर (Nira River) पुणे आणि सातारा जिल्ह्यांच्या सीमेवर शिरवळजवळ बांधण्यात आले आहे. हे माणगंगा नदीवर नसून नीरा नदीवर आहे.
•
धोम धरण (कृष्णा नदी): सातारा जिल्ह्यातील वाई तालुक्यात कृष्णा नदीवर बांधलेले मातीचे व दगडी धरण आहे.
•
कण्हेर धरण (वेण्णा नदी): सातारा जिल्ह्यात वेण्णा नदीवर बांधलेले महत्त्वाचे धरण आहे.
•
कोयना धरण (कोयना नदी): सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यात हेळवाक/कोयनानगर येथे बांधलेले महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे जलविद्युत धरण (जलाशय: शिवसागर) आहे.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
जोडी ३ विसंगत असल्याने पर्याय (3) हे अचूक उत्तर ठरते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
नीरा नदीवरील प्रमुख धरणे: वीर धरण आणि देवधर धरण (भाटघर धरण - येळवंडी नदीवर). माणगंगा नदी ही दुष्काळी भागातून वाहणारी भीमेची उपनदी असून तिच्यावर 'राजेवाडी धरण' वसलेले आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3) i.e. Veer - Manganga.
Detailed Analysis:
•
Veer Dam (INCORRECT pair): Veer Dam is constructed across the Nira River near Shirwal on the Pune-Satara border, NOT on the Manganga River.
•
Dhom Dam (Krishna River): An earthen and gravity dam located across the Krishna River in Wai taluka of Satara district.
•
Kanher Dam (Venna River): Built across the Venna River in Satara district as part of the Krishna irrigation project.
•
Koyna Dam (Koyna River): Built at Koynanagar (Satara), forming the vast 'Shivsagar' reservoir, housing Maharashtra's largest hydroelectric project.
Distractor Analysis:
•
Pairs 1, 2, and 4 are completely accurate geographical associations. Veer Dam on the Nira River makes Pair 3 the incorrect match.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Dams in the Nira River sub-basin include Veer Dam and Bhatghar Dam (Lloyd Dam) on the Yelwanti river. The Manganga River hosts the historic Rajewadi tank/dam in the drought belt of Satara-Solapur.