🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2018 MEDIUM

अयोग्य कथन ओळखा.

EN Identify the INCORRECT statement regarding the Communist movement in India: 1: In 1951, the Communist Party gave up the path of violent revolution and decided to participate in general elections. 2: A. K. Gopalan, S. A. Dange, and Ajoy Ghosh were leaders of the Communist Party (CPI). 3: In 1964, the Communist Party split into two factions: CPI supported China and CPI(M) supported Russia. 4: Communists decided to support the British in their fight against Nazi Germany in 1941.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

1951 मध्ये साम्यवादी पक्षाने रक्तरंजित क्रांतीच्या मार्गाचा त्याग केला आणि सार्वत्रिक निवडणूकीत सहभागी होण्याचा निर्णय घेतला.

In 1951, the Communist Party gave up the path of violent revolution and decided to participate in general elections.

ए.के. गोपालन, एस.ए.डांगे, अजय घोष हे साम्यवादी पक्षाचे (CPI) नेते होते.

A. K. Gopalan, S. A. Dange, and Ajoy Ghosh were leaders of the Communist Party (CPI).

1964 मध्ये साम्यवादी पक्ष दोन गटात विभागला गेला CPI ने चीनचे समर्थन केले आणि CPI(M) ने रशियाचे समर्थन केले.

In 1964, the Communist Party split into two factions: CPI supported China and CPI(M) supported Russia.

ब्रिटिशांना त्याच्या नाझी जर्मनी विरोधातील लढ्याला पाठिंबा देण्याचे साम्यवादयांनी 1941 साली ठरवले.

Communists decided to support the British in their fight against Nazi Germany in 1941.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (३) 1964 मध्ये साम्यवादी पक्ष दोन गटात विभागला गेला CPI ने चीनचे समर्थन केले आणि CPI(M) ने रशियाचे समर्थन केले.

स्पष्टीकरण:

भारतीय कम्युनिस्ट चळवळीचा इतिहास आणि १९६४ ची फूट:

• पर्याय १ बरोबर आहे: तेलंगणा सशस्त्र आंदोलनानंतर १९५१ मध्ये साम्यवादी पक्षाने सशस्त्र क्रांतीचा मार्ग सोडून संसदीय लोकशाही मार्गाने पहिल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत (१९५२) भाग घेण्याचा निर्णय घेतला.

• पर्याय २ बरोबर आहे: ए. के. गोपालन (पहिले विरोधी पक्षनेते), श्रीपाद अमृत डांगे आणि अजय घोष हे CPI चे प्रमुख राष्ट्रीय नेते होते.

• पर्याय ४ बरोबर आहे: जून १९४१ मध्ये हिटलरच्या नाझी जर्मनीने सोव्हिएत युनियनवर आक्रमण केल्यानंतर भारतीय कम्युनिस्टांनी या युद्धाला 'जनतेचे युद्ध' (People's War) मानून ब्रिटिशांना पाठिंबा देण्याचा निर्णय घेतला होता.

• पर्याय ३ अयोग्य (चूक) आहे: १९६४ च्या विभाजनामध्ये CPI ने सोव्हिएत युनियनचे (रशिया) समर्थन केले होते आणि CPI(M) ने चीनच्या बाजूने भूमिका घेतली होती (किंवा सोव्हिएत मवाळ धोरणाचा विरोध केला होता). पर्यायात हे परस्पर उलट दिले आहे!

प्रश्नात 'अयोग्य' विधान विचारल्याने पर्याय (३) हे अचूक उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: १९६४ चे कम्युनिस्ट विभाजन: CPI (डांगे गट) = सोव्हिएत रशियाचे समर्थक; CPI(M) (सुंदरय्या, नंबुद्रीपाद गट) = चीनचे समर्थक / रशियन मवाळवादाचे विरोधक.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) In 1964, the Communist Party split into two factions: CPI supported China and CPI(M) supported Russia.

Explanation:

The Communist movement in India and the 1964 ideological split:

• Option 1 is correct: In 1951, following the withdrawal of the armed Telangana rebellion, the CPI adopted a tactical line abandoning violent insurrection to participate in constitutional parliamentary elections.

• Option 2 is correct: A. K. Gopalan, S. A. Dange, and Ajoy Ghosh were towering national leaders of the undivided CPI.

• Option 4 is correct: In December 1941, following Nazi Germany's invasion of the Soviet Union, the CPI declared the conflict a 'People's War' and supported the British war effort against fascism.

• Option 3 is INCORRECT (False): In the 1964 schism, the CPI (led by S. A. Dange) supported the Soviet Union (Russia), whereas the breakaway CPI(M) was pro-China and opposed Soviet ideological revisionism. The statement reverses these historical allegiances.

The question asks for the INCORRECT statement.

Therefore, the correct answer is Option (3).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: In the 1964 Communist split: CPI supported Soviet Russia, while CPI(M) aligned with China and opposed Soviet revisionism.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) 1951 मध्ये साम्यवादी पक्षाने रक्तरंजित क्रांतीच्या मार्गाचा त्याग केला आणि सार्वत्रिक निवडणूकीत सहभागी होण्याचा निर्णय घेतला. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) ए.के. गोपालन, एस.ए.डांगे, अजय घोष हे साम्यवादी पक्षाचे (CPI) नेते होते. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) 1964 मध्ये साम्यवादी पक्ष दोन गटात विभागला गेला CPI ने चीनचे समर्थन केले आणि CPI(M) ने रशियाचे समर्थन केले. (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (३) 1964 मध्ये साम्यवादी पक्ष दोन गटात विभागला गेला CPI ने चीनचे समर्थन केले आणि CPI(M) ने रशियाचे समर्थन केले.**[/gold]

✗ पर्याय (4) ब्रिटिशांना त्याच्या नाझी जर्मनी विरोधातील लढ्याला पाठिंबा देण्याचे साम्यवादयांनी 1941 साली ठरवले. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '1964 मध्ये साम्यवादी पक्ष दोन गटात विभागला गेला CPI ने चीनचे समर्थन केले आणि CPI(M) ने रशियाचे समर्थन केले.' हे असून ते 'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राजकीय पक्ष, मान्यता व दबाव गट' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

अयोग्य कथन ओळखा.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन