🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2023 MEDIUM

VVPAT बाबत अयोग्य विधान ओळखा.

EN Identify the incorrect statement regarding VVPAT (Voter Verifiable Paper Audit Trail).

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

2013 मध्ये VVPAT चा उपयोगाबाबत कायद्यामध्ये सुधारणा करण्यात आली.

The conduct of elections rules were amended in 2013 regarding the use of VVPAT.

2013 मध्ये नोकसेन विधानसभा मतदारसंघाच्या पोट निवडणुकीत VVPAT चा पहिल्यांदा उपयोग करण्यात आला.

VVPAT was used for the first time in 2013 in the Noksen Assembly Constituency bye-election.

VVPAT सह EVM हे मतदान प्रणालीची अचूकता व पारदर्शकता सुनिश्चित करते.

EVM with VVPAT ensures the accuracy and transparency of the voting system.

2014 च्या लोकसभा निवडणूकीत देशातील निवडक 10 लोकसभा मतदारसंघात VVPAT चा उपयोग करण्यात आला होता.

In the 2014 Lok Sabha elections, VVPAT was used in 10 selected Lok Sabha constituencies across the country.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (४) 2014 च्या लोकसभा निवडणूकीत देशातील निवडक 10 लोकसभा मतदारसंघात VVPAT चा उपयोग करण्यात आला होता.

स्पष्टीकरण:

VVPAT (Voter Verifiable Paper Audit Trail) बाबत विधानांचे विश्लेषण:

• विधान ४ अयोग्य (चुकीचे) आहे: २०१४ च्या १६ व्या लोकसभा निवडणुकीत VVPAT चा वापर देशातील निवडक ८ लोकसभा मतदारसंघांमध्ये (१० नव्हे) करण्यात आला होता (उदा. गांधीनगर, लखनौ, बंगळुरू दक्षिण, पाटणा साहिब, चेन्नई सेंट्रल, जाधवपूर, रायपूर व अहमदाबाद पूर्व).

• इतर सर्व विधाने बरोबर आहेत:

• ऑगस्ट २०१३ मध्ये 'निवडणूक संचालन नियम, १९६१' (Conduct of Elections Rules, 1961) मध्ये सुधारणा करून VVPAT चा समावेश करण्यात आला (विधान १ बरोबर).

• सप्टेंबर २०१३ मध्ये नागालँडमधील 'नोकसेन' (Noksen) विधानसभा मतदारसंघाच्या पोटनिवडणुकीत भारतात प्रथमच VVPAT चा वापर करण्यात आला (विधान २ बरोबर).

• VVPAT मुळे मतदाराला ७ सेकंदांसाठी छापील पावती दिसते, ज्यामुळे पारदर्शकता व अचूकता सुनिश्चित होते (विधान ३ बरोबर).

त्यामुळे पर्याय (४) हे अचूक उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: VVPAT चा पहिला वापर: सप्टेंबर २०१३ (नोकसेन, नागालँड). २०१४ च्या लोकसभेत ८ मतदारसंघांत प्रायोगिक वापर; २०१९ च्या लोकसभेत १००% मतदारसंघांत VVPAT वापरले गेले.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) In the 2014 Lok Sabha elections, VVPAT was used in 10 selected Lok Sabha constituencies across the country.

Explanation:

• Statement 4 is incorrect: In the 2014 general election to the Lok Sabha, VVPAT units were introduced experimentally in 8 selected Parliamentary constituencies (not 10), including Bangalore South, Gandhinagar, Chennai Central, and Lucknow.

• Statements 1, 2, and 3 are correct:

• Conduct of Elections Rules, 1961 were amended on 14 August 2013 to incorporate VVPAT.

• VVPAT debuted in September 2013 in the Noksen Assembly Constituency bye-election in Nagaland.

• Displays a printed slip for 7 seconds verifying candidate serial number, name, and symbol, ensuring voting integrity.

Hence, statement 4 is incorrect, making Option (4) the correct answer.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: VVPAT debuted in Noksen (Nagaland, Sep 2013); 8 Lok Sabha seats in 2014; 100% EVM-VVPAT coverage achieved in 2019 Lok Sabha.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) 2013 मध्ये VVPAT चा उपयोगाबाबत कायद्यामध्ये सुधारणा करण्यात आली. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) 2013 मध्ये नोकसेन विधानसभा मतदारसंघाच्या पोट निवडणुकीत VVPAT चा पहिल्यांदा उपयोग करण्यात आला. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) VVPAT सह EVM हे मतदान प्रणालीची अचूकता व पारदर्शकता सुनिश्चित करते. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) 2014 च्या लोकसभा निवडणूकीत देशातील निवडक 10 लोकसभा मतदारसंघात VVPAT चा उपयोग करण्यात आला होता. (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (४) 2014 च्या लोकसभा निवडणूकीत देशातील निवडक 10 लोकसभा मतदारसंघात VVPAT चा उपयोग करण्यात आला होता.**[/gold]

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'निवडणूक आयोग, निवडणूक सुधारणा व मतदान प्रक्रिया' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: निवडणूक आयोग, निवडणूक सुधारणा व मतदान प्रक्रिया

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'निवडणूक आयोग, निवडणूक सुधारणा व मतदान प्रक्रिया' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'निवडणूक आयोग, निवडणूक सुधारणा व मतदान प्रक्रिया' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'निवडणूक आयोग, निवडणूक सुधारणा व मतदान प्रक्रिया' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '2014 च्या लोकसभा निवडणूकीत देशातील निवडक 10 लोकसभा मतदारसंघात VVPAT चा उपयोग करण्यात आला होता.' हे असून ते 'निवडणूक आयोग, निवडणूक सुधारणा व मतदान प्रक्रिया' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'निवडणूक आयोग, निवडणूक सुधारणा व मतदान प्रक्रिया' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

VVPAT बाबत अयोग्य विधान ओळखा.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन