पुढील वाक्यात वर्णन केलेले सामजसुधारक कोण ते ओळखा : अ) त्यांच्या कुटूंबाचा जाती व्यवस्थेचा धिक्कार करणाऱ्या कबीराच्या शिकवणूकीवर विश्वास होता. ब) त्यांचे वडील सैन्यात होते आणि ते सुभेदार-मेजर म्हणून सेवानिवृत्त झाले होते. क) त्यांच्या शाळेतील शिपाई बाईंना त्यांचे दप्तरही अस्पृश्य वाटे. ड) ते अस्पृश्य असल्यामुळे संस्कृत शिकू शकले नाहीत. पर्यायी उत्तरे:
EN
Identify the social reformer described in the following sentences:
a) His family believed in the teachings of Kabir, who denounced the caste system.
b) His father was in the army and retired as Subedar-Major.
c) The peon woman at his school even considered his schoolbag untouchable.
d) Being untouchable, he could not learn Sanskrit.
Alternative answers:
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर)
सविस्तर विश्लेषण:
•
अ) कबीर पंथाचा प्रभाव: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे कुटुंब कबीरपंथी होते. संत कबीरांच्या जातीभेद निर्मूलन आणि समतेच्या शिकवणीचा आंबेडकरांच्या संस्कारांवर मोठा प्रभाव होता. डॉ. आंबेडकरांनी स्वतः महात्मा कबीरांना आपले दुसरे गुरू मानले (पहिले गौतम बुद्ध आणि तिसरे जोतीराव फुले).
•
ब) वडील सुभेदार-मेजर: डॉ. आंबेडकरांचे वडील रामजी मालोजी सकपाळ हे ब्रिटिश भारतीय सैन्यात सुभेदार-मेजर म्हणून निवृत्त झाले होते आणि ते स्वतः शिक्षकही होते.
•
क) दफ्तराचा विटाळ: साताऱ्याच्या शासकीय हायस्कूलमध्ये शिकत असताना शाळेतील शिपाई बाईंनाही आंबेडकरांचे दप्तर अस्पृश्य वाटत असे; तहान लागल्यावर शिपाई उंचावरून पाणी ओतत असे (No peon, no water).
•
ड) संस्कृत शिक्षणास नकार: अस्पृश्य असल्यामुळे त्यांना शाळेत देववाणी मानली जाणारी 'संस्कृत' भाषा शिकू दिली नाही; सनातनी शिक्षकांच्या विरोधामुळे त्यांना सक्तीने 'फारसी' (Persian) भाषा शिकावी लागली.
•
हे सर्व वर्णन भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
डॉ. आंबेडकरांचा जन्म १४ एप्रिल १८९१ रोजी महू (मध्य प्रदेश) येथील लष्करी छावणीत झाला.
•
साताऱ्याच्या शाळेतील शिक्षक कृष्णाजी केशव आंबेडकर यांनी आपले 'आंबेडकर' हे आडनाव बाबासाहेबांना दिले होते.
•
डॉ. आंबेडकरांनी पुढे स्वतः संस्कृतचा सखोल अभ्यास करून 'Who Were the Shudras?' हा संशोधन ग्रंथ लिहिला.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Dr. Babasaheb Ambedkar)
Detailed Analysis:
•
(a) Influence of Kabir Panth: Dr. B. R. Ambedkar's family were devoted followers of the Kabir Panth, which rejected ritual caste stratification. Ambedkar later identified Sant Kabir as his second spiritual preceptor (alongside Gautam Buddha and Mahatma Phule).
•
(b) Father a Subedar-Major: His father, Ramji Maloji Sakpal, served as a Subedar-Major and headmaster in the British Indian Army normal school.
•
(c) Untouchable Schoolbag: While studying at the Government High School in Satara, caste prejudice was so virulent that even the school peon considered touching his schoolbag polluting; he was made to sit on a gunny sack on the floor and was poured drinking water from a height.
•
(d) Denied Sanskrit Education: Because orthodox tradition barred Shudras and untouchables from hearing or reciting the sacred Vedas, he was forcibly barred from choosing Sanskrit and compelled to study Persian instead.
•
All descriptions depict the early life of Dr. Babasaheb Ambedkar.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Dr. Ambedkar was born on 14 April 1891 at Mhow military cantonment (Madhya Pradesh).
•
His progressive teacher Krishnaji Keshav Ambedkar fondly bestowed his own surname 'Ambedkar' upon young Bhimrao.
•
Later in life, Dr. Ambedkar mastered Sanskrit independently to critically author *Who Were the Shudras?* (1946).