शेतीमध्ये भूगर्भातील भूजल खालीलपैकी कोणत्या घटकामध्ये पाझरते?
EN
In Agriculture, groundwater is tapped by _______.
योग्य उत्तर बुडीत विहिरी आहे
📌 Key Points
विविध सिंचन प्रणाली
•
कालवे, तलाव आणि टाकी अनेकदा उन्हाळ्यात कोरडी पडतात आणि मान्सूनच्या पावसाच्या आगमनापर्यंत कोरडी राहतात.
•
अशा कोरडवाहू प्रदेशातील शेतकर्‍यांसाठी भूजल हे सिंचनाचे स्त्रोत बनते.
•
परंतु भूगर्भातील पाण्याचा प्रवेश हा कृषी क्रियाकलापांवर परिणाम करणार्‍या बर्‍याच प्रदेशांमधील अल्पभूधारक शेतकर्‍यांना भेडसावणारा एक प्रमुख अडथळे आहे.
•
त्यामुळे बुडीत विहिरी किंवा सिंचन विहिरी या शेतीच्या कामांसाठी खूप फायदेशीर ठरतात.
💡 Additional Information
सिंचन प्रणाली
•
सिंचन म्हणजे शेतीच्या पाण्याची गरज पूर्ण करण्यासाठी मानवनिर्मित प्रणालीद्वारे पाण्याचा नियंत्रित वापर. सिंचन हा पिकांना किंवा वनस्पतींना पाण्याचा कृत्रिम वापर आहे, विशेषत: जेव्हा पावसामुळे शेतीला पुरेसे पाणी मिळत नाही.
•
जगातील कदाचित सर्वात मोठे सिंचन क्षेत्र असलेल्या भारताला तीव्र पाणीटंचाईचा सामना करावा लागतो.
•
अशाप्रकारे नद्या, टाक्या, तलाव किंवा भूगर्भातील पाण्याच्या स्त्रोतांमधून कालवे, विहिरी, कूपनलिका, टाक्या इत्यादी कृत्रिम मार्गांनी पिकांना पाणीपुरवठा करण्याच्या प्रक्रियेला सिंचन म्हणतात.
सिंचनाची गरज
•
उत्पादकता वाढवण्यासाठी
•
मातीची उत्पादक क्षमता टॅप करण्यासाठी
•
मान्सून आणि पावसावर आधारित शेतीवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी
•
एका वर्षात अनेक पिके घेऊन उत्पादन वाढवण्यासाठी .
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
शेतीमध्ये भूगर्भातील पाणी पाझरून विहिरींमध्ये (Dug wells) जमा होते. विहिरी हे उथळ भूजलाच्या (Unconfined Aquifer) पातळीशी थेट जोडलेले असतात, तर कूपनलिका (Borewells) खोल जलधरांशी जोडलेल्या असतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is sinking wells
📌 Key Points
Different Irrigation System
•
Canals, ponds, and tanks often dry by summer and remain dry till the arrival of the monsoon rain.
•
In between groundwater becomes the source of irrigation for farmers in such dry regions.
•
But access to groundwater serves as one of the major obstacles faced by smallholder farmers in many regions that affect agricultural activity.
•
This is why sinking wells or irrigation wells are very much beneficial for agricultural purposes.
💡 Additional Information
Irrigation system
•
Irrigation is the controlled application of water through man-made systems to meet the water requirements of agriculture. Irrigation is an artificial application of water to crops or plants, especially when an agricultural field does not get enough water through rains.
•
Having perhaps the largest irrigated area in the world, India faces acute water scarcity.
•
Thus the process of supplying water to crops by artificial means such as canals, wells, tube-wee, tanks and etc from the sources of water such as rivers, tanks, ponds, or underground water is called irrigation.
Need for Irrigation
•
Enhance productivity
•
Tap the Productive potential of soil
•
Reduce dependence upon Monsoon and rainfed agriculture
•
Enhance Production by having multiple crops within a year.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
In agrarian hydrogeology, gravity-driven shallow groundwater percolates laterally into open/dug wells tapping unconfined water table aquifers.