मराठी व्याकरणामध्ये 'कर्मधारय समास' (समानाधिकरण तत्पुरुष समास) कशास म्हटले जाते?
EN
What is defined as 'Karmadharaya Samasa' (Samanadhikarana Tatpurusha Samasa) in Marathi grammar?
अचूक उत्तर: पर्याय (३) ज्या तत्पुरुष समासातील दोन्ही पदे एकाच विभक्तीत (प्रथमा विभक्तीत) असतात आणि विशेषण-विशेष्य संबंध असतो
### व्याकरणिक नियम व व्याख्या:
•
कर्मधारय समास (समानाधिकरण तत्पुरुष):
•
ज्या तत्पुरुष समासातील दोन्ही पदे एकाच विभक्तीत (सामान्यतः प्रथमा विभक्तीत) असतात आणि त्यांच्यात विशेषण आणि नाम (विशेषण-विशेष्य) किंवा उपमान-उपमेय असा संबंध असतो, त्यास 'कर्मधारय समास' म्हणतात.
•
याला संस्कृतमध्ये 'समानाधिकरण तत्पुरुष' म्हणतात ('समान अधिकरण' म्हणजे एकाच विभक्तीतील पदे).
•
उदाहरणे:
•
नीलकमल: नील असे कमल.
•
महाराष्ट्र: महान असे राष्ट्र.
•
महादेव: महान असा देव.
•
रक्तचंदन: रक्तासारखे चंदन.
### इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१): पंचमी तत्पुरुष समासाचे लक्षण आहे (उदा. ऋणमुक्त).
•
पर्याय (२): द्विगू समासाचे लक्षण आहे (उदा. पंचवटी).
•
पर्याय (४): बहुव्रीही समासाचे लक्षण आहे (उदा. लंबोदर).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: "ज्या तत्पुरुष समासातील दोन्ही पदे एकाच विभक्तीत असतात त्यास कर्मधारय समास म्हणतात" ही मो. रा. वाळंबे यांच्या पुस्तकातील प्रमाण व्याख्या आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) In which both words of the Tatpurusha are in the same case (Nominative case) with an adjective-noun relationship
### Grammatical Rules & Definition:
•
Karmadharaya Samasa (Samanadhikarana Tatpurusha):
•
When both constituents in a Tatpurusha compound share the same case inflection (specifically the Nominative case) and exhibit an adjective-noun (visheshana-visheshya) or upameya-upamana relationship, it is termed Karmadharaya Samasa.
•
Classical grammarians designate this as 'Samanadhikarana' (co-referential in case agreement).
•
Examples:
•
Neelkamal: Blue lotus.
•
Maharashtra: Great nation.
•
Mahadev: Great god.
•
Raktachandana: Sandalwood red like blood.
### Analysis of Other Options:
•
Option (1): Characteristic of Panchami Tatpurusha (e.g., Rinmukta).
•
Option (2): Characteristic of Dvigu Samasa (e.g., Panchavati).
•
Option (4): Characteristic of Bahuvrihi Samasa (e.g., Lambodara).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: The hallmark rule of Karmadharaya Samasa is identical case agreement (Nominative case) between the qualifying adjective and the modified noun.