पौराणिक संदर्भातील 'दशानन' (रावण) या बहुव्रीही सामासिक शब्दाचा अचूक विग्रह खालीलपैकी कोणता आहे?
EN
Which of the following is the accurate breakdown of the mythological Bahuvrihi compound 'Dashanana' (Ravana)?
अचूक उत्तर: पर्याय (२) दहा आहेत आनने (मुखे) ज्याला असा तो (रावण)
### व्याकरणिक विश्लेषण व विग्रह:
•
बहुव्रीही समास (संख्यापूर्वपद बहुव्रीही):
•
ज्या समासातील दोन्ही पदे मिळून तिसऱ्याच स्वतंत्र नामाचा बोध करून देतात, त्यास 'बहुव्रीही समास' म्हणतात.
•
जरी पहिले पद संख्यावाचक असले, तरी त्यावरून समूहाचा बोध न होता तिसऱ्या व्यक्तीचा (रावण) बोध होतो, त्यामुळे हा द्विगू नसून बहुव्रीही समास आहे.
•
दशानन = 'दहा आहेत आनने (तोंडे/मुखे) ज्याला असा तो' -> रावण.
•
विग्रहामध्ये 'ज्याला तो' असा संबंध आल्याने हा अचूक बहुव्रीही विग्रह आहे.
### इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१) दहा आननांचा समूह: हा द्विगू समासाचा विग्रह ठरेल, जो दशानन शब्दाच्या ऐतिहासिक/पौराणिक संदर्भासाठी अयोग्य आहे.
•
पर्याय (३) दशा आणि आनन: हा द्वंद्व समासाचा विग्रह आहे.
•
पर्याय (४): अशा प्रकारचा कोणताही व्याकरणिक विग्रह अस्तित्वात नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: संख्यावाचक शब्द आला असला तरी जर त्यावरून व्यक्तीचा (तिसऱ्या घटकाचा) बोध होत असेल तर तो बहुव्रीही समास होतो (उदा. दशानन - रावण, त्रिनेत्र - शंकर, चतुरानन - ब्रह्मदेव).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) One who has ten faces, he is (Daha aahet aanane jyaala asa to - Ravana)
### Grammatical Analysis & Breakdown:
•
Bahuvrihi Samasa (Numerical Exocentric Compound):
•
In a compound where the constituent words collectively designate an external third individual/referent, it is categorized as Bahuvrihi Samasa.
•
Even though the first component is a numeral ('dasha' = ten), it does not signify a collective group; rather, it serves as an epithet for Ravana.
•
Dashanana = 'Daha aahet aanane jyaala asa to' (One who has ten heads/faces -> Ravana).
•
Hence, Option (2) represents the grammatically exact decomposition.
### Analysis of Other Options:
•
Option (1) Group of ten faces: Breakdown for Dvigu Samasa, incorrect for this mythological epithet.
•
Option (3) Dasha and Aanana: Inappropriate Dvandva breakdown.
•
Option (4): Grammatically invalid.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: If a numerical compound designates a person or deity (Dashanana = Ravana, Trinetra = Shiva, Chaturana = Brahma), it is strictly Bahuvrihi Samasa, not Dvigu.