नेत्रविकार आणि मानवी अनुवंशिकीनुसार, **'वर्णांधता' (Color Blindness)** या स्थितीचे अचूक स्वरूप खालीलपैकी कोणते आहे? A. हा एक एक्स-संलग्न अप्रभावी अनुवांशिक स्वभाव / अनुवांशिक स्थिती आहे (Genetic disposition/condition). B. ही संसर्गजन्य किंवा गैर-अनुवांशिक स्थिती आहे. C. हा असंतुलित जीवनशैलीमुळे होणारा जीवनशैली विकार आहे. D. हा प्रखर प्रकाशाच्या संपर्कात आल्यामुळे होणारा दृष्टीदोष आहे. खालीलपैकी अचूक पर्याय निवडा:
EN
In ophthalmology and human medical genetics, what is the precise biological etiology of **Color Blindness**?
A. An inherited X-linked recessive genetic disposition/condition.
B. An acquired non-genetic metabolic condition.
C. A contemporary lifestyle disease.
D. A photochemical lesion caused by sudden exposure to intense light.
Choose the correct option:
योग्य उत्तर विधान A आहे.
मुख्य विश्लेषण:
•
वर्णांधता (Color Blindness / Daltonism): ही प्रामुख्याने एक अनुवांशिक स्थिती (Genetic condition) आहे.
•
हा विकार X-लिंग गुणसूत्राशी जोडलेल्या अप्रभावी जनुकामुळे (X-linked recessive gene) होतो.
•
दृष्टिपटलातील लाल (Erythrolabe) आणि हिरव्या (Chlorolabe) रंगांचे आकलन करणाऱ्या शंकूपेशींमधील ऑप्सिन प्रथिनांचे जनुक 'X' गुणसूत्रावर असतात.
•
पुरुषांमध्ये एकच X गुणसूत्र ($XY$) असल्याने हा जनुक सदोष असल्यास पुरुष लगेच वर्णांध बनतात. स्त्रियांमध्ये दोन X गुणसूत्रे ($XX$) असल्याने त्या सामान्यतः वाहक (Carriers) असतात.
•
हा आजार जीवनशैलीमुळे, संसर्गाने किंवा केवळ प्रकाशात गेल्याने होत नाही.
निष्कर्ष: विधान A अचूक असून ते पर्याय ३ मध्ये दिलेले आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
वर्णांधता ही X-Linked Recessive Genetic Disposition आहे.
•
निदानासाठी Ishihara Chart वापरतात.
•
यात प्रामुख्याने लाल आणि हिरवा रंग ओळखता येत नाही!
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Statement A.
Key Analysis:
•
Color Blindness: In the vast majority of cases, it represents a congenital, monogenic, hereditary visual defect inherited as an X-linked recessive genetic disposition.
•
Photoreceptor cone cell opsin genes responsible for discriminating red and green spectral wavelengths reside on the X chromosome.
•
Because human males are hemizygous ($XY$), inheritance of a single mutant allele manifests clinically as color blindness, whereas females ($XX$) require two mutant alleles to exhibit the phenotype (otherwise acting as unaffected carriers).
•
It is neither an infectious process, a nutritional deficit, nor a lifestyle disorder.
Conclusion: Statement A correctly articulates the genetic etiology, corresponding to Option 3.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Genetics of Color Blindness:
•
Mode of inheritance: X-linked Recessive
•
Typical clinical presentation: Red-Green Dyschromatopsia
•
Diagnostic tool: Ishihara Pseudoisochromatic Color Plates!