वनस्पतींच्या शरीरामध्ये सतत पेशीविभाजन (Cell division) करून वनस्पतींची लांबी व रुंदी वाढवणारी आणि नवीन पेशी निर्माण करणारी एकमेव ऊती कोणती?
EN
In plant biology, which specialized tissue is uniquely capable of active, continuous cell division to generate new cells and drive plant growth?
योग्य उत्तर विभाजी ऊती / मेरीस्टेमॅटिक ऊती (Meristematic tissue) आहे.
मुख्य विश्लेषण:
•
वनस्पती ऊतींचे दोन मुख्य प्रकार पडतात: (१) विभाजी ऊती (Meristematic tissue) आणि (२) स्थायी ऊती (Permanent tissue).
•
विभाजी ऊती (Meristematic tissue): या ऊतीमधील पेशी अपरिपक्व, जिवंत, पातळ भित्तिकेच्या, दाट पेशीद्रव्य व मोठे केंद्रक असणाऱ्या असतात. या पेशींमध्ये सतत सूत्री विभाजन (Mitosis) करण्याची अद्वितीय क्षमता असते.
•
वनस्पतींमधील वाढ ही प्राण्यांप्रमाणे सर्वव्यापी नसून केवळ विशिष्ट वाढीच्या क्षेत्रांपुरती (विभाजी ऊती असणाऱ्या भागापुरती) मर्यादित असते.
•
स्थानानुसार विभाजी ऊतीचे तीन प्रकार:
१.
प्ररोह/अग्रस्थ विभाजी ऊती (Apical Meristem): खोड व मुळांच्या टोकांवर असते; वनस्पतींची लांबी वाढवते (प्राथमिक वाढ).
२.
पार्श्व विभाजी ऊती (Lateral Meristem): खोडाच्या परिघावर (कॅम्बियम) असते; खोडाचा घेर व जाडी वाढवते (दुय्यम वाढ).
३.
आंतरकलीय/अंतर्वेशी विभाजी ऊती (Intercalary Meristem): पानांच्या तळाशी व पेरांच्या (Nodes) जवळ असते (उदा. गवत, बांबू).
पर्याय विश्लेषण:
•
पर्याय १, २ आणि ३: या सर्व 'स्थायी ऊती' (Permanent tissues) आहेत, ज्यांनी विभाजनाची क्षमता गमावलेली असते.
•
पर्याय ४ (विभाजी ऊती): योग्य उत्तर.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
विभाजी ऊतींची वैशिष्ट्ये लक्षात ठेवा: (१) पेशीभित्तिका पातळ सेल्युलोजची असते; (२) आंतरपेशीय पोकळी नसते; (३) केंद्रक ठळक व मोठे असते; (४) रिक्तिका (Vacuoles) नसतात किंवा अत्यंत लहान असतात!
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Meristematic tissue.
Key Analysis:
•
Plant tissues are fundamentally categorized into Meristematic tissues (dividing) and Permanent tissues (non-dividing differentiated cells).
•
Meristematic Tissue: Composed of undifferentiated, totipotent juvenile cells that continuously undergo active mitotic division to generate all primary and secondary tissues throughout the plant's lifespan.
•
Unlike indeterminate diffuse animal growth, plant morphogenesis is localized specifically to meristems.
•
Classification based on anatomical position:
1.
Apical Meristem: Located at root tips and shoot apices; drives linear extension (primary growth in height).
2.
Lateral Meristem (Vascular Cambium and Cork Cambium): Arranged parallel to the plant axis; increases girth, diameter, and secondary xylem/phloem (secondary growth).
3.
Intercalary Meristem: Found at the base of internodes (e.g., grasses, monocots); responsible for rapid regrowth following grazing.
Distractor Analysis:
•
Options 1, 2, and 3: All permanent tissues (parenchyma, collenchyma, xylem) that have exited the cell cycle to perform storage, mechanical support, and transport.
•
Option 4 (Meristematic tissue): Correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Diagnostic cytological features of meristematic cells for MPSC:
•
Thin, flexible primary cellulose cell walls
•
Dense cytoplasm with prominent nuclei
•
Zero intercellular spaces
•
Vacuoles are completely absent or microscopic (because cells divide before metabolic waste accumulates)!