भारताच्या लाचलुचपत प्रतिबंधक कायद्याअंतर्गत लोकसेवकांची जी व्याख्या केली आहे त्यामध्ये खालीलपैकी कोणत्या व्यक्ती येत नाहीत ?
EN
In the definition of 'public servant' under the Prevention of Corruption Act of India, which of the following persons is NOT included?
1: President of a registered co-operative society
2: Professor in a government-aided college
3: Arbitrator or officer of an arbitral tribunal
4: Partner of a partnership firm
अचूक उत्तर: पर्याय (४) भागीदारी पेढीचे भागीदार
सविस्तर कायदेशीर विश्लेषण:
भ्रष्टाचार प्रतिबंध कायदा, १९८८ च्या कलम २(c) अन्वये 'लोकसेवक' (Public Servant) ची व्यापक व्याख्या करण्यात आली आहे:
१.
व्याख्येत समाविष्ट असणाऱ्या व्यक्ती:
•
(१) नोंदणीकृत सहकारी संस्थेचा अध्यक्ष/पदाधिकारी: कलम २(c)(ix) नुसार ज्या सहकारी संस्थेला शासनाचे आर्थिक सहाय्य मिळते किंवा जी कृषी/उद्योग क्षेत्रात कार्यरत आहे, तिचे अध्यक्ष व पदाधिकारी लोकसेवक असतात.
•
(२) अनुदानित महाविद्यालयातील प्राध्यापक: कलम २(c)(xi) नुसार शासकीय अनुदान घेणाऱ्या विद्यापीठातील/महाविद्यालयातील उपकुलगुरू, प्राध्यापक व शिक्षक लोकसेवक असतात.
•
(३) लवाद मंडळाचे अधिकारी / लवाद: कलम २(c)(vi) नुसार न्यायालयाने नियुक्त केलेले लवाद किंवा मध्यस्थ लोकसेवक मानले जातात.
२.
व्याख्येत न येणारी व्यक्ती:
•
भागीदारी पेढीचे भागीदार (Partner of a partnership firm): ही संपूर्णतः खाजगी व्यावसायिक संस्था असून त्यातील भागीदारांवर कोणतेही सार्वजनिक कर्तव्य (Public Duty) नसते. त्यामुळे ते लोकसेवक ठरत नाहीत.
•
म्हणून पर्याय (४) हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: लाचलुचपत प्रतिबंधक कायद्यात (कलम २(c)) लोकसेवकाची व्याख्या IPC पेक्षा अधिक व्यापक आहे; मात्र खाजगी भागीदारी पेढीचे भागीदार किंवा खाजगी कंपनीचे भागधारक यात येत नाहीत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Partner of a partnership firm
Detailed Legal Analysis:
Under Section 2(c) of the Prevention of Corruption Act, 1988, the definition of a "public servant" is expansive:
1.
Persons Included as Public Servants:
•
President of a registered cooperative society: Covered under Section 2(c)(ix) if receiving state aid.
•
Professor in a government-aided college: Covered under Section 2(c)(xi) as teaching personnel in institutions receiving government financial aid.
•
Arbitrator: Covered under Section 2(c)(vi) when appointed by a court of justice.
2.
Person NOT Included:
•
Partner of a partnership firm: Partners in private partnership firms operate private commercial enterprises devoid of statutory public functions, and thus are NOT public servants.
•
Hence, Option (4) is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Under PCA Section 2(c), aided college professors, cooperative presidents, and arbitrators are public servants, whereas partners in private commercial firms are not.