महाराष्ट्रातील खालीलपैकी कोणत्या जिल्हा समूहामध्ये 'तांबडी व पिवळसर मृदा' (Red and Yellow Soil) प्रामुख्याने आणि विस्तीर्ण क्षेत्रात आढळते?
EN
In which of the following district clusters of Maharashtra is 'Red and Yellow Soil' predominantly and extensively distributed?
योग्य उत्तर पर्याय (3) म्हणजेच 'चंद्रपूर, गडचिरोली, भंडारा आणि गोंदिया (वैनगंगा नदी खोरे)' हे आहे.
विश्लेषण:
•
तांबडी व पिवळसर मृदा (Red and Yellow Soil): ही पूर्व विदर्भातील वैनगंगा खोऱ्यात आढळते.
•
जिल्हे: चंद्रपूर, गडचिरोली, भंडारा आणि गोंदिया.
•
भूवैज्ञानिक पार्श्वभूमी: या भागात डेक्कन ट्रॅप बेसाल्ट संपून प्राचीन आर्किअन ग्रॅनाईट, नीस आणि धारवाड खडक आढळतात. यांच्या विदारणातून ही मृदा बनते.
•
वैशिष्ट्ये: ही मृदा हलकी ते मध्यम असून पाण्याचा चांगला निचरा होतो. सेंद्रिय घटक कमी असले तरी मुबलक पर्जन्य आणि तलावांच्या सिंचनामुळे भाताचे (तांदूळ) विक्रमी पीक येथे घेतले जाते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1) खान्देशात तापी खोऱ्यातील काळी व गाळाची मृदा आढळते.
•
पर्याय (2) पूर्णा खोऱ्यात खोल काळी व क्षारयुक्त मृदा आढळते.
•
पर्याय (4) पठारावर मध्यम काळी रेगूर मृदा आढळते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
गोंदिया आणि भंडारा जिल्ह्याला 'तलावांचा जिल्हा' म्हणतात; येथील तांबड्या मृदेत तलावांच्या पाण्याच्या साहाय्याने रब्बी व खरीप दोन्ही हंगामात भाताचे उत्पादन घेतले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3), i.e., 'Chandrapur, Gadchiroli, Bhandara, and Gondia (Wainganga river basin)'.
Analysis:
•
Red and Yellow Soil Distribution: Confined to the Wainganga and Pranhita river basins of Eastern Vidarbha.
•
Core Districts: Chandrapur, Gadchiroli, Bhandara, and Gondia.
•
Geological Base: Underlain by Precambrian basement granites, gneisses, and Dharwarian schists rather than volcanic basalt.
•
Agronomic Suitability: Highly friable, well-aerated, and free-draining; supported by high monsoon precipitation and traditional Malguzari irrigation tanks, it serves as the paddy hub of the state.
Distractor Analysis:
•
Option (1) Khandesh features Tapi alluvium and fertile black soils.
•
Option (2) Purna basin features heavy saline black soils.
•
Option (4) Deccan plateau features medium black regur soils.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Gondia and Bhandara are famously termed the 'Districts of Tanks', cultivating dual-season paddy on these red-yellow soils.