खालीलपैकी कोणत्या महत्त्वपूर्ण निवाड्यामध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने कामाच्या ठिकाणी होणारा लैंगिक छळ, त्याची चौकशी करण्यासाठी आवश्यक कार्यपद्धती व उपाययोजना संबंधी मार्गदर्शक तत्त्वे नमूद केली आहेत?

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था ASO Mains 2013 MEDIUM

EN In which of the following landmark judgments did the Supreme Court lay down guidelines regarding workplace sexual harassment, inquiry procedures, and redressal mechanisms?

मनेका गांधी विरूद्ध भारत सरकार Maneka Gandhi v. Union of India

बोधिसत्व गौतम विरूद्ध शुभ्रा चक्राबर्ती Bodhisattwa Gautam v. Subhra Chakraborty

मिना मिल विरूद्ध भारत सरकार Minerva Mills v. Union of India

✓

विशाखा विरूद्ध राजस्थान Vishaka v. State of Rajasthan

✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ४ (विशाखा विरूद्ध राजस्थान)

सविस्तर विश्लेषण:

• विशाखा वि. राजस्थान राज्य (Vishaka v. State of Rajasthan, 1997): हा महिलांच्या हक्कांसंदर्भातील सर्वोच्च न्यायालयाचा अतिशय क्रांतिकारी निकाल आहे.

• राजस्थानमधील साथीन भंवरी देवी सामूहिक बलात्कार प्रकरणाच्या पार्श्वभूमीवर महिला हक्क संघटनांनी ही जनहित याचिका दाखल केली होती.

• सर्वोच्च न्यायालयाने संविधानाच्या कलम १४, १९(१)(g) आणि २१ तसेच आंतरराष्ट्रीय 'सीडॉ' (CEDAW) कराराचा आधार घेत, कामाच्या ठिकाणी महिलांचे लैंगिक छळापासून संरक्षण करण्यासाठी प्रसिद्ध 'विशाखा मार्गदर्शक तत्त्वे' (Vishaka Guidelines) जारी केली.

• या मार्गदर्शक तत्त्वांचे रूपांतर पुढे संसदेने २०१३ च्या 'कामाच्या ठिकाणी महिलांचा लैंगिक छळ प्रतिबंध कायदा (POSH Act, 2013)' मध्ये केले.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• विशाखा खटला: १९९७ (कामाच्या ठिकाणी महिलांचा लैंगिक छळ).

• अंतर्गत तक्रार समिती (ICC - Internal Complaints Committee) स्थापन करण्याचे बंधन या निकालानुसार आणि २०१३ च्या कायद्यानुसार घालण्यात आले.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 4 (Vishaka v. State of Rajasthan)

Detailed Explanation:

• In Vishaka v. State of Rajasthan (1997), the Supreme Court laid down comprehensive mandatory guidelines to prevent sexual harassment of working women at their workplaces.

• The PIL arose following the brutal gang-rape of social activist Bhanwari Devi in Rajasthan.

• Invoking Articles 14, 19(1)(g), and 21 along with the international CEDAW convention, the apex court formulated the renowned 'Vishaka Guidelines', which made the employer responsible for preventing sexual harassment and providing grievance redressal mechanisms.

• These guidelines served as the law of the land until Parliament enacted the POSH Act in 2013.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Vishaka Guidelines: 1997 (Workplace sexual harassment).

• Resulting statutory enactment: Sexual Harassment of Women at Workplace (Prevention, Prohibition and Redressal) Act, 2013.

sell 📌 महत्त्वाचे विषय व सर्च टॅग्ज (Important Topics & Search Tags):