भारतातील प्रसिद्ध आर्थिक समित्या आणि त्यांची कार्यक्षेत्रे यांच्या योग्य जोड्या जुळवणारा पर्याय निवडा: स्तंभ I (समिती) | स्तंभ II (कार्यक्षेत्र) a) दत्त समिती (Dutt Committee) | १. अप्रत्यक्ष कर चौकशी (MANVAT) b) सुंदरराजन समिती (Sundararajan Committee) | २. विमा क्षेत्र सुधारणा (IRDA) c) एल. के. झा समिती (L.K. Jha Committee) | ३. पेट्रोलियम व तेल क्षेत्र सुधारणा d) आर. एन. मल्होत्रा समिती (R.N. Malhotra Committee) | ४. औद्योगिक परवाना धोरण चौकशी योग्य सांकेतिक कोड निवडा:
EN
Match the eminent economic inquiry committees of India with their respective mandates:
Column I (Committee) | Column II (Mandate)
a) Dutt Committee | 1. Indirect Taxation Inquiry (MANVAT)
b) Sundararajan Committee | 2. Insurance Sector Reforms (IRDA)
c) L.K. Jha Committee | 3. Oil & Petroleum Sector Reforms
d) R.N. Malhotra Committee | 4. Industrial Licensing Policy Inquiry
Choose the correct code:
योग्य उत्तर पर्याय (3) म्हणजेच 'a-4, b-3, c-1, d-2' हे आहे.
विश्लेषण:
•
अचूक जोड्या:
•
a) दत्त समिती (Dutt Committee - १९६९) → ४. औद्योगिक परवाना धोरण चौकशी: या समितीने भारतातील मोठ्या उद्योग घराण्यांना मिळालेल्या परवान्यांची चौकशी केली, ज्यावरून 'MRTP कायदा १९६९' लागू झाला.
•
b) सुंदरराजन समिती (Sundararajan Committee) → ३. तेल व पेट्रोलियम क्षेत्र सुधारणा: तेल क्षेत्राचे नियमन शिथिल करणे आणि किमती नियंत्रित करण्यासाठी या समितीने शिफारशी केल्या.
•
c) एल. के. झा समिती (L.K. Jha Committee - १९७६) → १. अप्रत्यक्ष कर सुधारणा: या समितीच्या शिफारशीवरूनच उत्पादन शुल्कात 'मॅनव्हॅट' (MANVAT - Manufacturing VAT) ची संकल्पना मांडली गेली.
•
d) आर. एन. मल्होत्रा समिती (Malhotra Committee - १९९३-९४) → २. विमा क्षेत्र सुधारणा: या समितीच्या शिफारशीवरून विमा क्षेत्र खाजगी कंपन्यांसाठी खुले झाले आणि 'IRDA' (विमा नियामक व विकास प्राधिकरण) ची स्थापना झाली.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1), (2) व (4) मध्ये समित्यांचे कार्यक्षेत्र चुकीचे जुळवले गेले आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
आर. एन. मल्होत्रा (माजी गव्हर्नर, RBI) समितीच्या शिफारशीवरून १९९९ मध्ये 'IRDA Act' संमत झाला होता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3), i.e., 'a-4, b-3, c-1, d-2'.
Analysis:
•
Accurate Committee Matchings:
•
a) Dutt Committee (1969) → 4. Industrial Licensing Policy: Investigated monopolistic concentration in license allocations, leading to the enactment of the MRTP Act 1969.
•
b) Sundararajan Committee → 3. Oil & Petroleum Sector Reforms: Recommended restructuring of upstream/downstream hydrocarbon pricing.
•
c) L.K. Jha Committee (1976) → 1. Indirect Taxation Inquiry: Pioneered the structural introduction of value-added manufacturing excise duties (MANVAT).
•
d) R.N. Malhotra Committee (1993-94) → 2. Insurance Sector Reforms: Proposed ending state monopoly in Life and General Insurance, allowing private/foreign participation, and setting up the statutory IRDA regulator.
Distractor Analysis:
•
Options (1), (2), and (4) incorrectly scramble committee mandates.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Insurance Regulatory and Development Authority (IRDA) Act was enacted in 1999 pursuant to the Malhotra Committee report.