🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Group C Pre 2019 MEDIUM

योग्य जोड्या जुळवा : अनुच्छेद | प्रतिपाद्य विषय (a) | 243 A | (i) | पंचायतींच्या निवडणुका (b) | 243 D | (ii) | पंचायतींची स्थापना (c) | 243 B | (iii) | ग्राम सभा (d) | 243 K | (iv) | जागांचे आरक्षण

EN Match the pairs : Articles | Subject matter (a) | 243 A | (i) | Elections of Panchayats (b) | 243 D | (ii) | Constitutions of Panchayats (c) | 243 B | (iii) | Gram Sabha (d) | 243 K | (iv) | Reservation of Seats

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

(a) - (iii), (b) - (iv), (c) - (i), (d) - (ii)

(a) - (ii), (b) - (iv), (c) - (iii), (d) - (i)

(a) - (iii), (b) - (iv), (c) - (ii), (d) - (i)

(a) - (i), (b) - (ii), (c) - (iii), (d) - (iv)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

✅ उत्तर: (a) - (iii), (b) - (iv), (c) - (ii), (d) - (i) हे आहे.

📌 प्रमुख घटक:

• 73 व्या घटनादुरुस्ती 1992 द्वारे अनुच्छेद 243 ते 243(O) मधील तरतुदींचा समावेश असलेला "पंचायत" नावाचा नवीन भाग IX संविधानात जोडला गेला.

• पंचायतीशी संबंधित अनुच्छेद खालीलप्रमाणे आहेत

• अनुच्छेद 243 - व्याख्या.

• अनुच्छेद 243A – ग्रामसभा.

• अनुच्छेद 243B – पंचायतींची स्थापना.

• अनुच्छेद 243C – पंचायतींची रचना.

• अनुच्छेद 243D – जागांचे आरक्षण.

• अनुच्छेद 243E – पंचायतींचा कालावधी इत्यादी.

• अनुच्छेद 243F - सदस्यत्वासाठी अपात्रता.

• अनुच्छेद 243G - पंचायतींचे अधिकार, प्रधिकार, आणि जबाबदाऱ्या.

• अनुच्छेद 243H - पंचायतींना कर लादण्याचे अधिकार आणि निधी.

• अनुच्छेद 243I - आर्थिक स्थितीचे पुनरावलोकन करण्यासाठी वित्त आयोगाची रचना.

• अनुच्छेद 243J – पंचायतींच्या खात्यांचे लेखापरीक्षण.

• अनुच्छेद 243K – पंचायतींच्या निवडणुका.

• अनुच्छेद 243L - केंद्रशासित प्रदेशांना लागू.

• अनुच्छेद 243M - काही भागांना लागू होणार नाही.

• अनुच्छेद 243N - विद्यमान कायदे आणि पंचायतींचे सातत्य.

• अनुच्छेद 243O - निवडणूक प्रकरणांमध्ये न्यायालयांच्या हस्तक्षेपावर प्रतिबंध.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

✅ Answer: (a) - (iii), (b) - (iv), (c) - (ii), (d) - (i).

📌 Key Highlights:

• The 73rd Amendment 1992 added a new Part IX to the constitution titled “The Panchayats” covering provisions from Article 243 to 243(O).

• Following are the articles related to Panchayat

• Article 243 – Definitions.

• Article 243A – Gram Sabha.

• Article 243B – Constitution of Panchayats.

• Article 243C – Composition of Panchayats.

• Article 243D – Reservation of seats.

• Article 243E – Duration of Panchayats, etc.

• Article 243F – Disqualifications for membership.

• Article 243G – Powers, authority and responsibilities of Panchayats.

• Article 243H – Powers to impose taxes by, and Funds of, the Panchayats.

• Article 243I – Constitution of Finance Commission to review financial position.

• Article 243J – Audit of accounts of Panchayats.

• Article 243K – Elections to the Panchayats.

• Article 243L – Application to Union territories.

• Article 243M – Part not to apply to certain areas.

• Article 243N – Continuance of existing laws and Panchayats.

• Article 243O – Bar to interference by courts in electoral matters.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) (a) - (iii), (b) - (iv), (c) - (i), (d) - (ii) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) (a) - (ii), (b) - (iv), (c) - (iii), (d) - (i) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) (a) - (iii), (b) - (iv), (c) - (ii), (d) - (i) (अचूक उत्तर): संबंधित अभ्यासक्रम, संदर्भ पुस्तके व आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार हा पर्याय पूर्णतः अचूक ठरतो.

✗ पर्याय (4) (a) - (i), (b) - (ii), (c) - (iii), (d) - (iv) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राज्यघटनेची निर्मिती व ऐतिहासिक पार्श्वभूमी' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book भारतीय संविधानाची निर्मिती प्रक्रिया

कॅबिनेट मिशन योजना (Cabinet Mission Plan १९४६) अंतर्गत भारतासाठी घटना समितीची (Constituent Assembly) स्थापना करण्यात आली. घटना समितीने २ वर्षे, ११ महिने आणि १८ दिवस अथक परिश्रम करून जगातील सर्वश्रेष्ठ लिखित संविधान तयार केले.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	घटना समितीची पहिली बैठक ९ डिसेंबर १९४६ रोजी नवी दिल्ली येथे झाली. तात्पुरते अध्यक्ष म्हणून डॉ. सच्चिदानंद सिन्हा यांची निवड झाली.
2	११ डिसेंबर १९४६ रोजी डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांची घटना समितीचे कायमस्वरूपी अध्यक्ष म्हणून तर एच. सी. मुखर्जी यांची उपाध्यक्ष म्हणून निवड झाली.
3	१३ डिसेंबर १९४६ रोजी पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी ऐतिहासिक 'उद्देश पत्रिका' (Objective Resolution) मांडली, जी २२ जानेवारी १९४७ रोजी एकमताने मंजूर झाली.
4	सर बी. एन. राव (Sir B. N. Rau) हे घटना समितीचे घटनात्मक/कायदेशीर सल्लागार होते.
5	२९ ऑगस्ट १९४७ रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या अध्यक्षतेखाली ७ सदस्यीय 'मसुदा समिती' (Drafting Committee) स्थापन करण्यात आली.
6	संविधानावर स्वाक्षरी करण्यासाठी २४ जानेवारी १९५० रोजी घटना समितीचे शेवटचे अधिवेशन भरले. यात २८४ सदस्यांनी स्वाक्षरी केली.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राज्यघटनेची निर्मिती व ऐतिहासिक पार्श्वभूमी' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '(a) - (iii), (b) - (iv), (c) - (ii), (d) - (i)' हे असून ते 'राज्यघटनेची निर्मिती व ऐतिहासिक पार्श्वभूमी' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राज्यघटनेची निर्मिती व ऐतिहासिक पार्श्वभूमी' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन