“मंत्र्याच्या उत्तरदायित्वाचे दोन पैलू आहेत. मंत्र्याला त्याच्या अधिकार क्षेत्रात पूर्ण स्वायत्तता असते. ओघाने त्याचाच परिणाम म्हणून त्याच्या सर्व कर्मचाऱ्यांच्या कृतींची पूर्ण जवाबदारी त्याने घेतली पाहिजे." हे विधान कोणाशी संबंधीत आहे ?
EN
"Ministerial responsibility has two facets. The Minister has complete autonomy in his sphere of authority. As an inevitable corollary, he must take full responsibility for the actions of all his subordinates." With whom is this statement associated?
योग्य उत्तर: पर्याय २ (छागला आयोग)
स्पष्टीकरण:
•
छागला आयोग (M.C. Chagla Commission, 1958):
•
स्वतंत्र भारतातील पहिल्या मोठ्या आर्थिक घोटाळ्याच्या (हरिदास मुंद्रा - एलआयसी घोटाळा, १९५७-५८) चौकशीसाठी मुंबई उच्च न्यायालयाचे माजी मुख्य न्यायाधीश एम. सी. छागला यांच्या अध्यक्षतेखाली एकसदस्यीय आयोग नेमण्यात आला होता.
•
छागला आयोगाने मंत्र्यांच्या वैधानिक उत्तरदायित्वाचे (Ministerial Responsibility) तत्त्व प्रस्थापित करताना स्पष्ट केले: *"मंत्र्याला त्याच्या अधिकार क्षेत्रात पूर्ण स्वायत्तता असते; ओघाने त्याचाच परिणाम म्हणून त्याच्या सर्व कर्मचाऱ्यांच्या कृतींची पूर्ण नैतिक जबाबदारी त्याने घेतली पाहिजे."*
•
या अहवालानंतर तत्कालीन केंद्रीय अर्थमंत्री टी. टी. कृष्णमाचारी (TTK) यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला होता.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
छागला आयोग (१९५८): मुंद्रा घोटाळा / एलआयसी चौकशी; मंत्र्यांच्या वैधानिक व नैतिक जबाबदारीचे तत्त्व मांडले, ज्यामुळे अर्थमंत्री टी. टी. कृष्णमाचारी यांनी राजीनामा दिला.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Chagla Commission)
Explanation:
•
M.C. Chagla Commission of Inquiry (1958):
•
Appointed under former Chief Justice of Bombay High Court M.C. Chagla to investigate the Mundhra-LIC share purchase scandal.
•
Justice Chagla laid down the landmark constitutional doctrine of ministerial responsibility: *"Ministerial responsibility has two facets... A Minister has complete autonomy in his sphere of authority. As an inevitable corollary, he must take full responsibility for the actions of all his subordinates."*
•
Following this report, Union Finance Minister T.T. Krishnamachari resigned on moral grounds.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Chagla Commission (1958) investigated the Mundhra affair and established the principle of constructive ministerial responsibility in India.