पैसा गुणक म्हणजे .......... होय.
EN
Money Multiplier means .......... Yes.
योग्य उत्तर पर्याय (३) पैशाचा पुरवठा आणि जननक्षम पैशाचा साठा यातील गुणोत्तर हे आहे.
स्पष्टीकरण:
•
पैसा गुणक (Money Multiplier - m):
•
अर्थव्यवस्थेतील एकूण पैशाचा पुरवठा ($M$ किंवा Broad Money $M_3$) आणि जननक्षम / उच्च शक्तीशाली पैसा ($H$ किंवा Reserve Money $M_0$) यामधील गुणोत्तराला पैसा गुणक म्हणतात.
$$m = \frac{M}{H}$$
•
येथे $M$ = पैशाचा एकूण पुरवठा (Money Supply) आणि $H$ = उच्च शक्ती पैसा / राखीव पैसा (High-Powered / Reserve Money).
•
व्यापारी बँका ठेवी स्वीकारून व त्याआधारे कर्ज वाटप करून पतपैसा निर्माण करतात, ज्यामुळे मध्यवर्ती बँकेने सोडलेल्या प्रत्येक रुपयाच्या आधारे अर्थव्यवस्थेत अनेक पटीने पैसा निर्माण होतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
जननक्षम पैशालाच 'पायाभूत पैसा' (Base Money), 'मध्यवर्ती बँकेचा पैसा' किंवा 'राखीव पैसा' ($M_0$) म्हणतात.
•
पैसा गुणकाचे मूल्य १ पेक्षा जास्त असते (भारतात हे मूल्य साधारणपणे ५ ते ६ च्या दरम्यान असते).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3): The ratio between the money supply and the productive/reserve money stock.
Explanation:
•
Money Multiplier ($m$): Defined as the ratio between total broad money supply ($M$, typically $M_3$) and the stock of high-powered / reserve money ($H$ or $M_0$).
$$m = \frac{\text{Money Supply } (M)}{\text{High-Powered / Reserve Money } (H)}$$
•
The money multiplier reflects how much commercial bank deposit money can be generated from one unit of the monetary base through the fractional reserve banking system.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
High-powered money ($H$) is also termed 'monetary base' or 'reserve money' ($M_0$). In modern economies, the money multiplier typically ranges between 5 and 7 depending on reserve ratios and cash leakage.