महाराष्ट्रातील १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असणाऱ्या आणि 'भीमाशंकर वन्यजीव अभयारण्या'चा (शेकरू खार) परिसर असणाऱ्या सह्याद्रीच्या पर्वतरांगेत खालीलपैकी कोणत्या प्रमुख नदीचा उगम होतो?
EN
Originating in the Sahyadri range near one of Maharashtra's revered Jyotirlinga shrines and the habitat of the Giant Flying Squirrel (Shekru) in a designated wildlife sanctuary, which major river takes its birth here?
योग्य उत्तर पर्याय 1 (भीमा नदी / Bhima River) आहे.
सविस्तर नदी उगम विश्लेषण:
•
भीमा नदीचा उगम: पुणे जिल्ह्यातील खेड (राजगुरुनगर) तालुक्यात सह्याद्रीच्या मुख्य रांगेत समुद्रसपाटीपासून सुमारे ९४५ मीटर उंचीवर भीमाशंकर येथे होतो.
•
भीमाशंकर हे महादेवाच्या १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक पवित्र तीर्थक्षेत्र आहे.
•
भीमाशंकरचे जंगल हे घनदाट सदाहरित अरण्य असून ते महाराष्ट्राचा राज्यप्राणी असलेल्या 'शेकरू' (Giant Indian Squirrel) साठी प्रसिद्ध असलेले 'भीमाशंकर वन्यजीव अभयारण्य' म्हणून संरक्षित आहे.
•
भीमा नदी पुढे पुणे, अहमदनगर व सोलापूर जिल्ह्यांतून वाहत जाऊन पंढरपूर येथे 'चंद्रभागा' बनते आणि कर्नाटकात कृष्णा नदीस मिळते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
महाबळेश्वर: येथे कृष्णा, कोयना, वेण्णा, सावित्री व गायत्री नद्यांचा उगम होतो.
•
त्र्यंबकेश्वर: येथे गोदावरी नदीचा उगम ब्रह्मगिरी पर्वतावर होतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भीमा नदीवर पुणे जिल्ह्यात चासकमान धरण, डिंभे धरण (घोड नदीवर) आणि सोलापूर जिल्ह्यात उजनी धरण (यशवंतसागर) हे महत्त्वाचे जलप्रकल्प आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 1 (Bhima River).
Detailed Drainage Analysis:
•
Origin of Bhima River: Originates at Bhimashankar in Khed taluka of Pune district at an elevation of ~945 m in the Western Ghats.
•
Bhimashankar is renowned for its 6th-century Jyotirlinga temple and dense subtropical evergreen forests designated as the Bhimashankar Wildlife Sanctuary.
•
The sanctuary protects the habitat of Shekru (Indian Giant Squirrel), the state animal of Maharashtra.
Distractor Analysis:
•
Mahabaleshwar: Origin site of Krishna, Koyna, Venna, Savitri, and Gayatri.
•
Trimbakeshwar: Origin site of the Godavari River in Nashik.
•
Amravati/Satpura: Catchment of Tapi tributaries.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Bhima River traverses 451 km in Maharashtra before exiting into Karnataka to join the Krishna River near Raichur.