'धोरणकर्ते हे खऱ्या अर्थाने अनुकूलीत नसतात तर काहीसे संतुष्ट असतात" असे विधान अभ्यासकाने केले. अ) पीटर ड्रकर ब) चेस्टर बर्नार्ड क) वुड्रो विल्सन ड) हर्बर्ट सायमन पर्यायी उत्तरे :
EN
"Policymakers do not truly optimize, but rather satisfice." Which scholar made this statement?
(a) Peter Drucker (b) Chester Barnard
(c) Woodrow Wilson (d) Herbert Simon
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (४) केवळ ड हा पर्याय बरोबर आहे
प्रशासन व निर्णय सिद्धांताच्या (Decision-Making Theory) अभ्यासकांनुसार पर्याय (४) केवळ ड हा पर्याय बरोबर आहे (हर्बर्ट सायमन) हे अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान ड बरोबर (अचूक उत्तर): विख्यात विचारवंत आणि नोबेल पारितोषिक विजेते हर्बर्ट सायमन (Herbert Simon) यांनी निर्णय प्रक्रियेचा 'मर्यादित विवेकशीलता सिद्धांत' (Bounded Rationality Model) मांडला. सायमन यांच्या मते: मानवी बुद्धी, माहिती आणि वेळेच्या मर्यादांमुळे धोरणकर्ते कधीही सर्वोत्तम पर्याय शोधून 'अनुकूलन' (Optimize) करू शकत नाहीत, तर ते उपलब्ध पर्यायांपैकी पुरेसा समाधानकारक वाटणारा पर्याय निवडून 'संतुष्ट' होतात (Satisfice - Satisfy + Suffice). या प्रक्रियेला त्यांनी 'सॅटिसफायसिंग' (Satisficing) ही संकल्पना दिली.
•
(a) पीटर ड्रकर (Peter Drucker): यांनी 'उद्दिष्टानुसार व्यवस्थापन' (Management by Objectives - MBO) ही संकल्पना मांडली.
•
(b) चेस्टर बर्नार्ड (Chester Barnard): यांनी संघटनेचा सामाजिक व्यवस्थेचा सिद्धांत आणि 'स्वीकृतीचा अधिकार सिद्धांत' (Acceptance Theory of Authority) मांडला.
•
(c) वुड्रो विल्सन (Woodrow Wilson): यांना 'सार्वजनिक प्रशासनाचे जनक' म्हटले जाते, त्यांनी राजकारण-प्रशासन द्वैतभाव (Politics-Administration Dichotomy) मांडला.
•
म्हणून केवळ ड (हर्बर्ट सायमन) हा पर्याय बरोबर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: हर्बर्ट सायमन यांचे महत्त्वाचे योगदान:
•
प्रसिद्ध ग्रंथ: 'Administrative Behavior' (1947).
•
१९७८ चे अर्थशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक.
•
संकल्पना: Bounded Rationality (मर्यादित विवेकशीलता), Satisficing (समाधानकारक निर्णय), Fact-Value Dichotomy (तथ्य-मूल्य द्वैत).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Only (d) is correct
In administrative theory and decision-making science, Option (4) Only (d) is correct (Herbert Simon) is the correct answer.
Detailed Analysis:
•
Statement (d) is correct: Herbert A. Simon (Nobel Laureate in Economics, 1978) formulated the concept of Bounded Rationality. Simon argued that real-world decision-makers possess cognitive limitations, incomplete information, and time constraints. Consequently, policymakers do not look for the absolute optimal decision (optimizing), but rather choose an alternative that is "good enough" or satisfies their aspiration level. He coined the term "Satisficing" (combining 'satisfying' and 'sufficing') to describe this realistic behavior.
•
(a) Peter Drucker: Formulated Management by Objectives (MBO).
•
(b) Chester Barnard: Propounded the Acceptance Theory of Authority and viewed organisations as cooperative systems.
•
(c) Woodrow Wilson: Regarded as the Father of Public Administration, famous for the politics-administration dichotomy (1887).
•
Therefore, only (d) is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Key Concepts of Herbert Simon:
•
Book: *Administrative Behavior* (1947).
•
Bounded Rationality and 'Administrative Man' (who satisfices) vs 'Economic Man' (who optimizes).
•
Nobel Memorial Prize in Economic Sciences in 1978.