अचूक उत्तर: पर्याय (४) क, ड योग्य पर्याय आहेत
आघाडी सरकारच्या (Coalition Government) राजकीय सिद्धांतानुसार, आघाडी सरकार हे अधिक जबाबदार व पारदर्शी तसेच अधिक लोकशाही व संघीय स्वरूपाचे असते.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधाने क आणि ड बरोबर:
•
विधान क: आघाडी सरकारमध्ये एका पक्षाची हुकूमशाही चालत नाही; घटक पक्षांचे एकमेकांवर नियंत्रण (Checks and Balances) राहत असल्याने सरकार अधिक उत्तरदायी आणि पारदर्शी बनते.
•
विधान ड: देशातील विविध प्रादेशिक, सामाजिक आणि भाषिक घटकांचे प्रतिनिधित्व आघाडी सरकारमध्ये असल्याने ते भारताच्या संघराज्यीय रचनेला आणि लोकशाहीला अधिक बळकटी देते.
•
विधाने अ आणि ब चुकीची:
•
विधान अ: आघाडी सरकारमध्ये नेहमीच संतुलित आर्थिक व्यवस्थापन किंवा उत्तम शासन मिळेलच असे नाही, कारण घटक पक्षांच्या मागण्यांमुळे अनेकदा आर्थिक तडजोडी कराव्या लागतात.
•
विधान ब: आघाडी सरकारचे सर्वात मोठे दोष म्हणजे राजकीय अस्थैर्य (Political Instability) हे असते; ते स्थैर्याची हमी देऊ शकत नाही.
•
म्हणून केवळ क आणि ड हेच योग्य पर्याय आहेत.
📌 MPSC परीक्षा टीप: आघाडी सरकारचे गुण: १) सर्वसमावेशक प्रतिनिधित्व, २) एकाधिकारशाहीला आळा, ३) संघराज्याला बळकटी, ४) उत्तरदायित्व. दोष: १) राजकीय अस्थैर्य, २) पंतप्रधान पदाचे दुबळेपण, ३) धोरणात्मक पक्षाघात (Policy Paralysis).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) c and d are correct options
In democratic political theory, a multi-party coalition government is recognized as advantageous because it is more accountable and transparent and more democratic and federal in character.
Detailed Analysis:
•
Statements c and d are correct:
•
Statement c: Multiple coalition partners enforce mutual checks and balances, curtailing the arbitrariness of single-party dominance and increasing transparency and accountability to Parliament.
•
Statement d: By accommodating diverse regional, cultural, and socio-economic interests, coalition governance strengthens federal spirit and broad-based democratic consensus.
•
Statements a and b are incorrect:
•
Statement a: Balanced fiscal management and good governance are not inherent guarantees in coalitions, as regional partners often demand fiscal concessions and populist sops.
•
Statement b: Inherent vulnerability and political instability are well-documented drawbacks of coalition regimes; hence they do not ensure political stability.
•
Therefore, only c and d are appropriate arguments.
📌 MPSC Exam Tip: Merits of coalition governments: Pluralistic representation, checks against authoritarianism, federal accommodation. Demerits: Instability, compromise on national policy consensus, weakened Prime Ministerial authority.
