स्वातंत्र्योत्तर भारतातील पहिले मोठे मातीचे धरण (First large earthen dam of independent India) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या नाशिकजवळील गोदावरी नदीवरील धरणाच्या जलाशयास खालीलपैकी कोणते नाव देण्यात आले आहे?
EN
Recognized as the first large earthen dam constructed in independent India on the Godavari River near Nashik, which reservoir name is associated with this dam?
योग्य उत्तर पर्याय 1 (गंगासागर - गंगापूर धरण / Gangapur Dam) आहे.
सविस्तर माहिती व विश्लेषण:
•
गंगापूर धरण (गंगासागर): हे नाशिक शहरापासून सुमारे १० किमी अंतरावर गोदावरी नदीवर बांधलेले ऐतिहासिक धरण आहे.
•
ऐतिहासिक महत्त्व: हे स्वतंत्र भारतामध्ये १९४९ ते १९५४ दरम्यान बांधले गेलेले भारतातील पहिले मोठे मातीचे धरण (Earthfill Dam) मानले जाते.
•
या धरणाच्या विस्तीर्ण जलाशयाला 'गंगासागर' (Gangasagar) असे म्हणतात.
•
हे धरण नाशिक शहराचा मुख्य पिण्याच्या पाण्याचा स्रोत असून येथून डावा आणि उजवा कालवा काढून नाशिक परिसरातील शेतीला व द्राक्षाच्या बागांना पाणीपुरवठा केला जातो.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
जायकवाडी धरण: पैठण, छत्रपती संभाजीनगर (जलाशय: नाथसागर).
•
कोयना धरण: हेळवाक, सातारा (जलाशय: शिवसागर).
•
उजनी धरण: माढा, सोलापूर (जलाशय: यशवंतसागर).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतातील पहिले मातीचे धरण = गंगापूर धरण (नाशिक, गोदावरी नदी). महाराष्ट्रातील सर्वाधिक द्राक्ष उत्पादन आणि वाइन निर्मितीमुळे नाशिकला 'भारताची वाइन कॅपिटल' (Wine Capital of India) म्हटले जाते, ज्यास गंगापूर धरणाचे पाणी लाभते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 1 (Gangasagar - Gangapur Dam).
Detailed Information and Analysis:
•
Gangapur Dam: Situated on the Godavari River approximately 10 km upstream of Nashik city.
•
Historical Milestone: Constructed between 1949 and 1954, it is celebrated as the first large earthen (earthfill) dam of independent India.
•
The impounded reservoir is officially designated 'Gangasagar'.
•
It serves as the primary municipal drinking water source for Nashik and irrigates fertile vineyards across Nashik district via its canal network.
Distractor Analysis:
•
Jayakwadi Dam: Paithan (Nathsagar reservoir).
•
Koyna Dam: Koynanagar (Shivsagar reservoir).
•
Ujani Dam: Madha, Solapur (Yashwant Sagar reservoir).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
First earthen dam of independent India = Gangapur Dam (Godavari river, Nashik). Supporting extensive viticulture, Gangapur Dam underpins Nashik's reputation as the 'Wine Capital of India'.