🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2013 MEDIUM

संसद सत्तासीन नसतांना राष्ट्रपतींनी काढलेल्या अध्यादेशाबाबत काय खरे नाही? अ) तो संसदेत ठेवला जाईल संसद सत्ताधीन झाल्यावर सहा आठवडे संपण्यापूर्वी तो अमान्य करणारा ठराव पारित केला गेल्यास ठराव अंमलात येईल. ब) सहा आठवड्यानंतर वरीलप्रमाणे न घडल्यास राष्ट्रपतींचा अध्यादेश कायम होईल. क) जर दोन्ही सभागृहे वेगवेगळ्या दिनांकांना अभिनिमंत्रीत केली गेली तर 6 आठवड्यांचा कालावधी त्यापैकी आधीच्या दिनांकापासून मोजण्यात येईल. ड) जर दोन्ही सभागृह वेगवेगळ्या दिनांकांना अभिनिमंत्रित केली गेली तर 6 आठवड्यांचा कालावधी त्यापैकी नंतरच्या दिनांकापासून मोजण्यात येईल. पर्यायी उत्तरे : अ) व्यतिरिक्त :

EN Regarding an ordinance promulgated by the President when Parliament is not in session, which of the following is NOT true? a) It shall be laid before Parliament and will cease to operate if a resolution disapproving it is passed before the expiration of six weeks from reassembly. b) After six weeks, if the above does not happen, the President's ordinance becomes permanent. c) If the two Houses are summoned on different dates, the period of six weeks shall be counted from the earlier of those dates. d) If the two Houses are summoned on different dates, the period of six weeks shall be counted from the later of those dates. Alternative Answers (Except a):

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

वरील क फक्त

Only c above

वरील ड फक्त

Only d above

ब आणि क

b and c

ब आणि ड

b and d

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (3) ब आणि क

सविस्तर घटनात्मक विश्लेषण:

राष्ट्रपतींचा वटहुकूम काढण्याचा अधिकार (अनुच्छेद 123):

1. विधान (अ) खरे आहे: वटहुकूम संसदेच्या दोन्ही सभागृहांसमोर ठेवला जातो आणि संसदेचे अधिवेशन सुरू झाल्यापासून सहा आठवड्यांच्या आत संसदेने तो नामंजूर करणारा ठराव संमत केल्यास तो तत्काळ संपुष्टात येतो (अनुच्छेद 123(2)(a)).

2. विधान (ब) खरे नाही (चुकीचे आहे): वटहुकूम सहा आठवड्यांनंतर कधीही कायम (Permanent) होत नाही; उलट सहा आठवड्यांच्या आत संसदेने कायदा संमत करून मान्यता न दिल्यास तो आपोआप संपुष्टात येतो (Lapses).

3. विधान (क) खरे नाही (चुकीचे आहे): अनुच्छेद 123 च्या स्पष्टीकरणानुसार, जर संसदेची दोन्ही सभागृहे वेगवेगळ्या तारखांना अभिनिमंत्रित (Reassemble) झाली, तर सहा आठवड्यांची मुदत आधीच्या तारखेपासून नव्हे, तर त्यापैकी नंतरच्या तारखेपासून (Later date) मोजली जाते.

4. विधान (ड) खरे आहे: 6 आठवड्यांचा कालावधी नंतरच्या तारखेपासून मोजला जातो.

प्रश्नात 'काय खरे नाही' असे विचारले आहे. त्यामुळे ब आणि क ही दोन्ही विधाने खरी नाहीत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• वटहुकूमाचा कालावधी (अनुच्छेद 123):

• संसदेचे अधिवेशन सुरू झाल्यापासून कमाल आयुष्य: 6 आठवडे.

• संसदेच्या दोन अधिवेशनांमधील कमाल अंतर: 6 महिने.

• वटहुकूमाचे जास्तीत जास्त कायदेशीर आयुष्य: 6 महिने + 6 आठवडे.

• दोन सभागृहे वेगवेगळ्या दिवशी भरल्यास 6 आठवडे नंतरच्या तारखेपासून मोजले जातात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) b and c

Detailed Constitutional Analysis:

Ordinance-making power of the President under Article 123:

1. Statement (a) is true: The ordinance must be laid before both Houses of Parliament and ceases to operate if disapproved by resolutions passed before six weeks from reassembly.

2. Statement (b) is NOT true: An ordinance NEVER becomes permanent automatically; if not passed into an Act by Parliament within six weeks of reassembly, it lapses and ceases to operate.

3. Statement (c) is NOT true: Under the Explanation to Article 123(2), where the Houses of Parliament are summoned to reassemble on different dates, the six-week period is reckoned from the LATER of those dates, not the earlier date.

4. Statement (d) is true: It accurately states that the six-week period is counted from the later date.

Since statements b and c are false/not true, option (3) is the correct answer.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• Maximum Life of an Ordinance (Article 123):

• From date of reassembly: 6 weeks.

• Maximum gap between two parliamentary sessions: 6 months.

• Absolute maximum duration without parliamentary approval: 6 months and 6 weeks.

• Counting starts from the later date of reassembly of either House.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) वरील क फक्त (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) वरील ड फक्त (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) ब आणि क (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (3) ब आणि क**[/gold]

✗ पर्याय (4) ब आणि ड (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

राष्ट्रपती व राज्यपाल: अधिकार, कार्य व महाभियोग घटक चाचणी

quiz 20 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 20 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'ब आणि क' हे असून ते 'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन