अचूक उत्तर: पर्याय (२) यशवंतराव चव्हाण
प्रशासकीय अधिकारी व लोकप्रतिनिधी यांच्यातील समन्वयाबाबत "अधिकाऱ्यांनी होय तर पदाधिकाऱ्यांनी नाही म्हणायला शिकले पाहिजे" हे ऐतिहासिक व प्रसिद्ध उद्गार महाराष्ट्राचे शिल्पकार यशवंतराव चव्हाण यांचे आहेत.
सविस्तर विश्लेषण:
•
महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री आणि आधुनिक महाराष्ट्राच्या प्रशासकीय संस्कृतीचे जनक यशवंतराव चव्हाण यांनी नोकरशाही आणि लोकशाही नेतृत्व यांच्यातील संबंधांवर सखोल चिंतन मांडले होते.
•
त्यांनी स्पष्ट केले होते की:
•
प्रशासकीय अधिकाऱ्यांना नियमांवर बोट ठेवून जनतेच्या कामांना सहजपणे "नाही" (नकारात्मक उत्तर) म्हणण्याची सवय असते; म्हणून लोककल्याणकारी राज्यात त्यांनी लोकाभिमुख होऊन "होय" म्हणायला शिकले पाहिजे.
•
तर दुसरीकडे, राजकीय पदाधिकाऱ्यांना मतदारांच्या आणि कार्यकर्त्यांच्या अवाजवी दबावामुळे प्रत्येक मागणीला "हो" म्हणण्याची सवय असते; म्हणून सार्वजनिक हिताचे व कायद्याचे रक्षण करण्यासाठी पदाधिकाऱ्यांनी प्रसंगी "नाही" म्हणायला शिकले पाहिजे.
•
प्रशासकीय समन्वयाचे हे सुवर्णसूक्त यशवंतराव चव्हाणांनी दिले होते.
•
म्हणून पर्याय (२) यशवंतराव चव्हाण हे अचूक उत्तर आहे.
📌 MPSC परीक्षा टीप: यशवंतराव चव्हाण यांचे प्रशासकीय विचार:
•
महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री (१९६०-१९६२).
•
पंचायत राज आणि सहकाराच्या माध्यमातून प्रशासनाचे विकेंद्रीकरण.
•
प्रशासक आणि राजकारणी यांच्यात रचनात्मक समन्वयाचे जनक.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Yashwantrao Chavan
The visionary administrative maxim: "Officers should learn to say yes and elected representatives should learn to say no" was articulated by Yashwantrao Chavan, the first Chief Minister of Maharashtra.
Detailed Analysis:
•
Yashwantrao Chavan profoundly shaped the administrative ethos of Maharashtra by establishing harmonious working dynamics between permanent civil servants and elected political leaders.
•
His profound rationale:
•
Permanent bureaucrats, bound by procedural rigidity, often habitually say "No" to genuine public grievances; hence, they must develop an empathetic public-service mindset and learn to say "Yes".
•
Conversely, elected politicians, eager to please constituents, tend to promise everything uncritically; hence, for fiscal responsibility, administrative propriety, and rule of law, political executives must learn to say "No" to illegitimate demands.
•
Therefore, Option (2) Yashwantrao Chavan is correct.
📌 MPSC Exam Tip: Yashwantrao Chavan, the architect of modern Maharashtra, coined this famous administrative principle advocating that civil servants be receptive and politicians exercise fiscal and legal restraint.
