अचूक उत्तर: पर्याय (1) अ, ब, क
सविस्तर घटनात्मक विश्लेषण:
1.
विधान (अ) बरोबर: भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 79 नुसार, भारतीय संसदेमध्ये राष्ट्रपती, राज्यसभा आणि लोकसभा या तिघांचा समावेश होतो. राष्ट्रपती हे संसदेच्या कोणत्याही सभागृहाचे सदस्य नसले, तरी ते संसदेचा अविभाज्य अंग आहेत, कारण संसदेच्या दोन्ही सभागृहांनी मंजूर केलेल्या विधेयकावर राष्ट्रपतींची स्वाक्षरी झाल्याशिवाय त्याचे कायद्यात रूपांतर होत नाही.
2.
विधान (ब) बरोबर: अनुच्छेद 75(1) नुसार, राष्ट्रपती पंतप्रधानांची नियुक्ती करतात आणि पंतप्रधानांच्या सल्ल्यानुसार इतर मंत्र्यांची नियुक्ती करतात.
3.
विधान (क) बरोबर: अनुच्छेद 75(2) नुसार, राष्ट्रपतींची मर्जी (Pleasure of the President) असेपर्यंत मंत्री आपल्या पदावर राहतात.
4.
विधान (ड) चूक: अनुच्छेद 75(3) नुसार, संपूर्ण मंत्रिपरिषद ही सामूहिकरीत्या (Collectively) लोकसभेला जबाबदार असते. वैयक्तिकरीत्या प्रत्येक मंत्री राष्ट्रपतींना जबाबदार असतो, परंतु संपूर्ण 'मंत्रिमंडळ' राष्ट्रपतींना जबाबदार नसते.
त्यामुळे विधाने अ, ब व क बरोबर असून विधान ड चुकीचे आहे (पर्याय 1).
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
संसदेचे घटक (कलम 79) = राष्ट्रपती + राज्यसभा + लोकसभा
•
मंत्रिमंडळाची सामूहिक जबाबदारी (कलम 75(3)) = लोकसभेला
•
मंत्र्यांची वैयक्तिक जबाबदारी (कलम 75(2)) = राष्ट्रपतींना
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) a, b, c
Detailed Constitutional Analysis:
1.
Statement (a) is correct: Under Article 79 of the Constitution of India, the Parliament consists of the President, the Council of States (Rajya Sabha), and the House of the People (Lok Sabha). The President is an integral organ of Parliament as no bill can become an Act without the presidential assent.
2.
Statement (b) is correct: Under Article 75(1), the Prime Minister is appointed by the President and the other Ministers are appointed by the President on the advice of the Prime Minister.
3.
Statement (c) is correct: Under Article 75(2), Ministers hold office during the pleasure of the President.
4.
Statement (d) is incorrect: Under Article 75(3), the Council of Ministers is collectively responsible to the House of the People (Lok Sabha), not to the President. Individual ministers are individually responsible to the President, but collective accountability of the council is exclusively to the Lok Sabha.
Therefore, statements a, b, and c are correct, and statement d is incorrect (Option 1).
📌 MPSC Exam Tip:
•
Parliament Composition (Art. 79) = President + Rajya Sabha + Lok Sabha
•
Collective Responsibility (Art. 75(3)) = To Lok Sabha
•
Individual Responsibility (Art. 75(2)) = To the President
