सांविधिक रोखता गुणोत्तर म्हणजे व्यावसायिक बँकांनी खालीलपैकी कोणत्या कारणासाठी बाळगलेली रोख रक्कम होय?
EN
Statutory liquidity ratio is the amount of cash held by commercial banks for which of the following purposes?
स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर पर्याय ४ म्हणजेच सरकारी रोखे विकत घेण्यासाठी आहे.
१.
सांविधिक (वैधानिक) रोखता गुणोत्तर - SLR:
•
बँकिंग विनियमन कायदा, १९४९ च्या कलम २४ नुसार बँकांना आपल्या ठेवींचा विशिष्ट हिस्सा तरल मालमत्तेत ठेवावा लागतो.
•
या तरतुदीचा मुख्य व्यावहारिक उद्देश म्हणजे बँकांचे भांडवल सुरक्षित ठेवणे आणि सरकारला आपल्या विकासकामांसाठी कर्ज उभारणी सुलभ व्हावी म्हणून व्यावसायिक बँकांकडून सरकारी रोख्यांची खरेदी (Government Securities / Bonds) सुनिश्चित करणे हा असतो.
•
बँका आपल्या SLR पैकी बहुतांश निधी केंद्र व राज्य सरकारांच्या रोख्यांमध्ये (G-Secs) गुंतवतात, ज्यामुळे सरकारला स्वस्त दरात कर्ज उपलब्ध होते.
अतः सांविधिक रोखता गुणोत्तर हे व्यावसायिक बँकांनी 'सरकारी रोखे विकत घेण्यासाठी' बाळगलेली तरलता होय.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
SLR मुळे सरकारला आपल्या राजकोषीय तुटीसाठी (Fiscal Deficit) बँकांकडून हक्काचा कर्जपुरवठा मिळतो.
•
नरसिंहम समितीने (१९९१) SLR चे प्रमाण ३८.५% वरून २५% पर्यंत कमी करण्याची शिफारस केली होती (सध्या SLR १८% आहे).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
The correct option is 4, i.e., To buy government bonds (सरकारी रोखे विकत घेण्यासाठी).
1.
Statutory Liquidity Ratio (SLR) and Government Securities:
•
Under Section 24 of the Banking Regulation Act, 1949, commercial banks must maintain a prescribed percentage of their NDTL in liquid assets.
•
In financial practice, banks satisfy their SLR obligations almost entirely by investing in Central and State Government Securities (G-Secs and SDLs) and Treasury Bills.
•
Historically, SLR acted as a captive financing window ensuring that commercial bank deposits were channeled into purchasing government debt instruments to fund state deficits.
Hence, option 4 captures the core operational and functional purpose of SLR.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
SLR creates a captive domestic market for Government Securities (G-Secs).
•
Narasimham Committee-I (1991) recommended reducing high SLR (which peaked at 38.5%) down to 25%.