राज्यघटनेने राज्यसूची' तील कोणत्याही विषयाबाबत 'संसदेला' खालील परिस्थितीमध्ये कायदे करण्याचा अधिकार बहाल केला आहे: अ) जर लोकसभेने राज्यसूचीतील विषय हा राष्ट्रीयदृष्ट्या महत्त्वाचा असल्याचे घोषित केले तर. ब) जर दोन किंवा अधिक राज्यांच्या विधिमंडळांनी तसा ठराव मंजूर केला तर. क) जर राष्ट्रीय आणीबाणीची घोषणा अंमलात असेल तर. ड) जर आंतरराष्ट्रीय तह आणि करारांची अंमलबजावणी करावयाची असेल तर. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?
EN
The Constitution empowers Parliament to make laws with respect to any matter in the State List under which of the following circumstances:
a) If Lok Sabha declares that a subject in the State List is of national importance.
b) If the legislatures of two or more States pass a resolution to that effect.
c) If a Proclamation of National Emergency is in operation.
d) To implement international treaties and agreements.
Which of the above statements are correct?
योग्य उत्तर पर्याय (२) ब, क, ड हे आहे.
स्पष्टीकरण:
•
राज्यघटनेने संसदेला राज्य सूचीतील विषयांवर कायदे करण्याचे अधिकार खालील परिस्थितीत दिले आहेत:
•
विधान अ चुकीचे आहे: लोकसभेने नव्हे, तर राज्यसभेने (कलम २४९) २/३ बहुमताने ठराव संमत केल्यास संसदेला हा अधिकार मिळतो.
•
विधान ब बरोबर आहे: दोन किंवा अधिक राज्यांच्या विधिमंडळांनी ठराव संमत करून विनंती केल्यास संसदेला अधिकार मिळतो (कलम २५२).
•
विधान क बरोबर आहे: राष्ट्रीय आणीबाणी (कलम ३५२) लागू असताना संसदेला राज्य सूचीवर कायदे करण्याचा अधिकार मिळतो (कलम २५०).
•
विधान ड बरोबर आहे: आंतरराष्ट्रीय तह, करार व संमेलनांची अंमलबजावणी करण्यासाठी संसदेला अधिकार मिळतो (कलम २५३).
•
म्हणून ब, क आणि ड ही विधाने बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
संसदेची राज्य सूचीवरील कायदेनिर्मिती क्षमता ५ कलमांत आढळते:
1.
कलम २४९ (राज्यसभेचा ठराव)
2.
कलम २५० (राष्ट्रीय आणीबाणी)
3.
कलम २५२ (२+ राज्यांची विनंती)
4.
कलम २५३ (आंतरराष्ट्रीय करार)
5.
कलम ३५६ (राष्ट्रपती राजवट).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2): b, c, d.
Explanation:
•
The Constitution empowers Parliament to legislate on State List subjects under specific constitutional situations:
•
Statement a is incorrect: The resolution must be passed by the Rajya Sabha (Article 249), NOT the Lok Sabha.
•
Statement b is correct: When legislatures of two or more States pass requesting resolutions (Article 252).
•
Statement c is correct: While a Proclamation of National Emergency under Article 352 is in operation (Article 250).
•
Statement d is correct: For giving effect to international treaties, conventions, or agreements (Article 253).
•
Hence, statements b, c, and d are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Five constitutional avenues for Parliament to legislate on State List:
1.
Art 249: Rajya Sabha resolution
2.
Art 250: National Emergency
3.
Art 252: Resolution by 2 or more States
4.
Art 253: International Agreements
5.
Art 356: President's Rule.