73 व्या आणि 74 व्या घटनादुरुस्तीमधील .......... ही एकमेव दुवा आहे.
EN
The ........... is the sole connecting link between the 73rd and 74th Constitutional Amendments.
अचूक उत्तर: पर्याय (४) जिल्हा नियोजन समिती
भारतीय संविधानाच्या कलम २४३-ZD नुसार पर्याय (४) जिल्हा नियोजन समिती (District Planning Committee - DPC) हे अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
पर्याय (४) अचूक उत्तर: ७३ वी घटनादुरुस्ती ग्रामीण स्थानिक संस्थांशी (पंचायती) संबंधित आहे, तर ७४ वी घटनादुरुस्ती नागरी संस्थांशी (नगरपालिका) संबंधित आहे. या दोन्ही संस्थांच्या विकास योजनांचे एकत्रीकरण करून संपूर्ण जिल्ह्यासाठी एक सामायिक विकास आराखडा (Draft Development Plan) तयार करण्यासाठी कलम २४३-ZD अन्वये 'जिल्हा नियोजन समिती' (DPC) स्थापन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. म्हणून DPC हा ७३ व्या व ७४ व्या घटनादुरुस्तीमधील एकमेव घटनात्मक दुवा मानला जातो.
•
DPC ची रचना: या समितीतील एकूण सदस्यांपैकी किमान ४/५ (८०%) सदस्य हे जिल्ह्यातील जिल्हा परिषद आणि नगरपालिकांच्या निवडून आलेल्या सदस्यांमधून त्यांच्या लोकसंख्येच्या प्रमाणात निवडले जातात.
•
इतर पर्याय: विभागीय आयुक्त, DRDA किंवा जिल्हाधिकारी हे प्रशासकीय दुवे असू शकतात, परंतु ७३ व्या व ७४ व्या घटनादुरुस्तीमधील घटनात्मक सामायिक दुवा हा जिल्हा नियोजन समितीच आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: जिल्हा नियोजन समिती (DPC - कलम २४३-ZD):
•
समाविष्ट: ७४ वी घटनादुरुस्ती (नागरी भाग ९-A).
•
कार्य: जिल्ह्यातील पंचायती व नगरपालिकांच्या योजना एकत्रित करून जिल्ह्याचा सामायिक विकास आराखडा तयार करणे.
•
निर्वाचित सदस्य प्रमाण: किमान ४/५ (८०%).
•
महानगर क्षेत्रासाठी: कलम २४३-ZE अन्वये 'महानगर नियोजन समिती' (MPC) स्थापन केली जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) District Planning Committee (DPC)
According to Article 243-ZD of the Constitution of India, Option (4) District Planning Committee (DPC) is the correct answer.
Detailed Analysis:
•
Option (4) is correct: The 73rd CAA governs rural Panchayats and the 74th CAA governs urban Municipalities. Article 243-ZD creates the District Planning Committee (DPC) to consolidate the development plans prepared by Panchayats and Municipalities and to prepare a draft development plan for the district as a whole. Thus, the DPC serves as the sole institutional and constitutional connecting link between rural and urban local self-governments.
•
Composition: Not less than four-fifths (80%) of the members of the DPC are elected by and from amongst the elected members of the district Panchayat and Municipalities in proportion to the rural and urban population of the district.
•
Other options: Divisional Commissioner, DRDA, and District Collector are executive offices, not constitutional links created to integrate the two amendments.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Constitutional Planning Committees:
•
Article 243-ZD: District Planning Committee (DPC) - 4/5th elected from ZP & Municipalities.
•
Article 243-ZE: Metropolitan Planning Committee (MPC) - 2/3rd elected members.