______ ही रेषा उत्पन्न व उपभोग यामधील मर्यादा निश्चित करते.
EN
The ______ line defines the boundary between income and consumption.
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (दारिद्र्य रेषा)
सविस्तर विश्लेषण:
•
दारिद्र्य रेषा (Poverty Line): ही अशी सीमारेषा आहे जी किमान जीवन जगण्यासाठी आवश्यक असणाऱ्या उत्पन्न आणि उपभोग खर्चाची (Minimum Consumption Expenditure) मर्यादा निश्चित करते.
•
या रेषेखालील उपभोग खर्च असणाऱ्या व्यक्तींना 'दारिद्र्यरेषेखालील' (BPL) मानले जाते आणि रेषेवरील व्यक्तींना 'दारिद्र्यरेषेवरील' (APL) मानले जाते.
•
भारतात दारिद्र्य रेषेचे मापन प्रामुख्याने किमान दैनंदिन कॅलरी उपभोग (ग्रामीण भागात २४०० कॅलरी, शहरी भागात २१०० कॅलरी - दांडेकर-रथ व लकडावाला समिती) किंवा मासिक दरडोई उपभोग खर्च (MPCE) (तेंडुलकर व रंगराजन समिती) यावर आधारित केले जाते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
तेंडुलकर समितीने (२००९) दारिद्र्य रेषेचे मापन केवळ कॅलरीवर न ठेवता अन्न, शिक्षण, आरोग्य आणि कपडे यांच्या प्रत्यक्ष उपभोग खर्चावर (MPCE) आधारित केले होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (Poverty Line)
Detailed Analysis:
•
The Poverty Line serves as a benchmark cutoff defining the threshold between sufficient and insufficient income/consumption needed to meet basic human necessities.
•
Individuals whose per capita consumption expenditure falls below this designated boundary are categorized as Below Poverty Line (BPL), and those above as Above Poverty Line (APL).
•
In India, poverty lines have historically been anchored to daily nutritional intake (2400 kcal/day in rural areas and 2100 kcal/day in urban areas) and Monthly Per Capita Expenditure (MPCE).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Tendulkar Committee (2009) departed from the calorie-anchor approach and based the national poverty line on uniform private consumption expenditure (MPCE) covering food, education, and health.