महाराष्ट्र सविनय कायदेभंग समितीने.......... जुलमी कायद्याच्या विरोधात सत्याग्रह करण्याचे ठरविले.
EN
The Maharashtra Civil Disobedience Committee decided to stage a satyagraha against the oppressive ___________ laws.
योग्य उत्तर: (3) जंगलांच्या (Forest Laws / जंगल कायदे)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
महाराष्ट्रातील सविनय कायदेभंग व जंगल सत्याग्रह (1930):
•
1930 च्या सविनय कायदेभंग आंदोलनादरम्यान किनारपट्टीवर मिठाचा सत्याग्रह सुरू झाला.
•
परंतु महाराष्ट्राच्या पश्चिम घाट आणि विदर्भ-मराठवाड्याच्या बहुतांश अंतर्गत भागात समुद्रकिनारे उपलब्ध नसल्यामुळे कायदेभंग कसा करावा हा प्रश्न होता.
•
ब्रिटिश सरकारने वन अधिनियमांद्वारे (Forest Acts) जंगलांवर कडक निर्बंध लादले होते; आदिवासी व शेतकऱ्यांना जनावरे चारण्यास आणि सरपण गोळा करण्यास बंदी घालण्यात आली होती.
•
म्हणूनच महाराष्ट्र सविनय कायदेभंग समितीने (Maharashtra Civil Disobedience Committee) डोंगराळ व वनाच्छादित भागात ब्रिटिशांच्या 'जुलमी जंगल कायद्यांच्या' विरोधात सत्याग्रह करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला.
•
गाजलेले जंगल सत्याग्रह:
1.
बिळाशी (सांगली): येथे बाबूराव चारणकर यांच्या नेतृत्वात वनकायदे मोडून तिरंगा फडकवला गेला (प्रतिसरकारचा पाया).
2.
संगमनेर व अकोले (अहमदनगर): येथे जंगल कायदे मोडण्यात आले.
3.
चिरनेर (उरण/रायगड): 25 सप्टेंबर 1930 रोजी पोलिसांच्या गोळीबारात अनेक सत्याग्रही हुतात्मा झाले.
4.
पुसद (यवतमाळ): बापूजी अणे यांच्या नेतृत्वाखालील प्रसिद्ध जंगल सत्याग्रह.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महाराष्ट्रातील प्रमुख जंगल सत्याग्रह आणि त्यांचे नेते:
1.
पुसद (यवतमाळ): लोकनायक बापूजी अणे (10 जुलै 1930).
2.
बिळाशी (सांगली): बाबूराव चारणकर आणि राजू बारगीर (स्वातंत्र्य ध्वज फडकवला).
3.
चिरनेर (रायगड): नाग्या महादू कातकरी (आदिवासी हुतात्मा).
4.
कळवण व बागलाण (नाशिक): आदिवासींचा प्रचंड सहभाग.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (3) Forest
Detailed Explanation:
•
Maharashtra Civil Disobedience and the Forest Satyagrahas (1930):
•
While coastal districts participated in the Salt Satyagraha during the 1930 Civil Disobedience Movement, the non-coastal inland and tribal hinterlands of Maharashtra faced a geographical handicap.
•
The British colonial administration had enacted draconian Forest Laws, depriving indigenous adivasis and peasants of their customary rights to graze cattle and gather firewood and forest produce.
•
To mobilize the agrarian and tribal masses, the Maharashtra Civil Disobedience Committee strategically resolved to launch direct mass action against the oppressive Forest Laws (Jungle Satyagraha).
•
Major Epicentres of Forest Satyagraha:
1.
Bilashi (Sangli district): Villagers defied forest regulations, cut down protected teakwood, and hoisted the national tricolour, setting up a parallel rural administration.
2.
Sangamner and Akole (Ahmednagar): Thousands of peasants harvested fodder from prohibited forest reserves.
3.
Chirner (Uran, Raigad): On 25 September 1930, violent police firing led to the martyrdom of several satyagrahis, including forest guards and police inspector Rao Bahadur Joshi.
4.
Pusad (Yavatmal, Vidarbha): Inaugurated by Loknayak M. S. Aney on 10 July 1930.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Core Forest Satyagraha Sites in Maharashtra:
•
Pusad (Yavatmal): Led by Loknayak Madhav Shrihari Aney.
•
Bilashi (Sangli): Led by Baburao Charankar.
•
Chirner (Raigad): Known for the heroic martyrdom of Nagya Koli and fellow tribal forest satyagrahis.
•
Kalwan & Baglan (Nashik): Extensive mass mobilization of local Bhil and tribal communities.