राज्यपालांना काही प्रकरणांमध्ये माफी देण्याचा, शिक्षा स्थगीत करण्याचा, शिक्षा कमी करण्याचा अधिकार किंवा कमी दर्जाची शिक्षा देण्याचा अधिकार राज्यघटनेच्या ______ नुसार आहे.
EN
The power of the Governor to grant pardons, suspend, remit or commute sentences in certain cases is provided under ______ of the Constitution.
अचूक उत्तर: पर्याय (३) अनुच्छेद 161
सविस्तर विश्लेषण:
•
कलम १६१ - राज्यपालांचे दयेचे / क्षमादानाचे अधिकार (Pardoning Power):
•
भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद १६१ नुसार, राज्याच्या कार्यकारी अधिकाराच्या कक्षेतील कोणत्याही कायद्याविरोधातील गुन्ह्याबद्दल दोषी ठरलेल्या व्यक्तीची शिक्षा क्षमा (Pardon), स्थगित (Reprieve), तहकूब (Respite), सूट (Remit) किंवा कमी (Commute) करण्याचा अधिकार राज्यपालांना आहे.
•
राष्ट्रपती व राज्यपाल यांच्या दयेच्या अधिकारांतील फरक:
•
राष्ट्रपतींना कोर्ट मार्शलद्वारे (लष्करी न्यायालय) दिलेल्या शिक्षेबाबत क्षमादानाचा अधिकार असतो; राज्यपालांना तो नसतो.
•
राष्ट्रपती फाशीची शिक्षा (Death sentence) पूर्णतः माफ (Pardon) करू शकतात; राज्यपालांना फाशीची शिक्षा पूर्ण माफ करण्याचा अधिकार नसतो (ते फाशी स्थगित वा रूपांतरित करू शकतात).
•
इतर पर्याय:
•
कलम १५७: राज्यपालांची पात्रता.
•
कलम १५८: राज्यपालांच्या पदाच्या शर्ती.
•
कलम १६०: काही आकस्मिक प्रसंगी राज्यपालांची कार्ये पार पाडणे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
राष्ट्रपतींचे क्षमादान अधिकार: कलम ७२.
•
राज्यपालांचे क्षमादान अधिकार: कलम १६१ (फाशी पूर्ण माफ करण्याचा अधिकार राज्यपालांना नाही).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Article 161
Detailed Analysis:
•
Article 161 - Pardoning Power of the Governor:
•
Under Article 161 of the Constitution of India, the Governor has the power to grant pardons, reprieves, respites or remissions of punishment or to suspend, remit or commute the sentence of any person convicted of any offence against any law relating to a matter to which the executive power of the State extends.
•
Differences between President and Governor:
•
The President has pardoning powers in court-martial sentences; the Governor does not.
•
The President can grant complete pardon to a death sentence; the Governor cannot completely pardon a death sentence (he can only suspend, remit or commute it).
•
Other Articles:
•
Article 157: Qualifications for Governor.
•
Article 158: Conditions of Governor's office.
•
Article 160: Discharge of Governor's functions in contingencies.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
President's pardoning power: Article 72.
•
Governor's pardoning power: Article 161 (Cannot grant absolute pardon for a death sentence).