भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Combine Group B Pre 2024 MEDIUM

'ग्राम पंचायतीचे संघटन' हा विषय भारतीय राज्यघटनेच्या _______ अनुच्छेदात आहे.

EN The subject 'Organisation of Village Panchayats' is contained in Article ______ of the Constitution of India: (1) Article 39 (2) Article 40 (3) Article 42 (4) Article 41

अनुच्छेद 39 Article 39

✓

अनुच्छेद 40 Article 40

✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)

अनुच्छेद 42 Article 42

अनुच्छेद 41 Article 41

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय २ (अनुच्छेद ४० / Article 40)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

१. अनुच्छेद ४० (ग्रामपंचायतींचे संघटन):

• *"राज्य हे ग्रामपंचायतींचे संघटन करण्यासाठी पावले उचलेल आणि त्यांना स्वशासनाचे (Self-government) घटक म्हणून काम करण्यास समर्थ करण्यासाठी आवश्यक असतील असे अधिकार व प्राधिकार त्यांना बहाल करील."*

२. हे महात्मा गांधींच्या 'ग्राम स्वराज्य' (Village Swaraj) या संकल्पनेवर आधारित प्रमुख गांधीवादी तत्त्व आहे.

३. या तत्त्वाला प्रत्यक्ष वैधानिक व घटनात्मक रूप देण्यासाठी केंद्र सरकारने ७३ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९९२ संमत करून संविधानात भाग ९ (Part IX) आणि ११ वे परिशिष्ट समाविष्ट केले.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• संविधान सभेत डॉ. आंबेडकरांनी सुरुवातीला पंचायतींना तीव्र विरोध केला होता, परंतु के. संथानम यांच्या दुरुस्ती सूचनेनंतर कलम ४० चा समावेश मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये करण्यात आला.

• भारतात २ ऑक्टोबर १९५९ रोजी नागौर (राजस्थान) येथे पहिल्या त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्थेचे उद्घाटन पं. नेहरूंनी केले.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 2 (Article 40)

Detailed Explanation:

1. Article 40 (Organisation of village panchayats): Mandates that *"The State shall take steps to organise village panchayats and endow them with such powers and authority as may be necessary to enable them to function as units of self-government"*.

2. This represents the direct constitutional embodiment of Mahatma Gandhi's vision of 'Gram Swaraj' (Decentralized Village Republics).

3. To fully realize this directive, Parliament enacted the historic 73rd Constitutional Amendment Act, 1992, creating a constitutionalized three-tier Panchayati Raj system under Part IX and the 11th Schedule.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Article 40 was introduced in the Constituent Assembly through an amendment moved by K. Santhanam.

• Panchayati Raj was first inaugurated in Nagaur district, Rajasthan on 2 October 1959.

sell 📌 महत्त्वाचे विषय व सर्च टॅग्ज (Important Topics & Search Tags):