महाराष्ट्रातील सह्याद्री व सातपुडा पर्वतीय क्षेत्रातील आदिवासी पाड्यांचे (Tribal Padas) पारंपारिक आर्थिक जीवन प्रामुख्याने खालीलपैकी कोणत्या घटकांवर अधिष्ठित आहे?
EN
The traditional economic livelihood of tribal hamlets (Tribal Padas) in the Sahyadri and Satpuda mountainous tracts of Maharashtra is predominantly rooted in which of the following activities?
योग्य उत्तर पर्याय (2) आहे.
विश्लेषण:
•
आदिवासी पाडे (Tribal Settlements/Padas): महाराष्ट्रातील ठाणे, पालघर, नाशिक, नंदुरबार, अमरावती, गडचिरोली या जिल्ह्यांतील डोंगराळ व दुर्गम जंगलांमध्ये आदिवासी वस्त्या आढळतात.
•
प्रमुख जमाती: वारली, कातकरी, कोरकू, भिल्ल, माडिया गोंड इत्यादी.
•
आर्थिक जीवन: त्यांचे अर्थकारण जंगलांवर आधारित आहे. यात गौण वनोपज (Minor Forest Produce - उदा. मध, डिंक, तेंदूपत्ता, लाख, मोहफुले, हिरडा, बांबू) गोळा करणे आणि डोंगरउतारावर पाऊसआधारित निर्वाह शेती (उदा. नाचणी, वरी, ज्वारी, उडीद) यांचा समावेश होतो.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1) चुकीचा: व्यापारी निर्यात शेती विकसित झालेली नाही.
•
पर्याय (3) व (4) आदिवासी पाड्यांच्या भौगोलिक स्थितीशी विसंगत आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कातकरी ही महाराष्ट्रातील 'विशेष असुरक्षित आदिवासी गट' (PVTG - Particularly Vulnerable Tribal Group) असून पूर्वी हे कात गोळा करण्याचे काम करत असत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2).
Analysis:
•
Tribal Hamlets (Padas): Located across the rugged forested tracts of Palghar, Thane, Nandurbar, Dhule, Amravati (Melghat), and Gadchiroli.
•
Major Tribes: Warli, Katkari, Bhil, Korku, Gond, Madia Gond.
•
Livelihood Base: Tightly linked with non-timber forest produce (NTFP) collection (tendu leaves, mahua flowers, hirda, gum, wild honey, bamboo) and rainfed subsistence terrace farming (millets like ragi/nachani, vari).
Distractor Analysis:
•
Option (1) is incorrect: Commercial export agribusiness is virtually absent in interior tribal padas.
•
Options (3) and (4) contradict the forest/mountain habitat of inland tribals.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Katkari, Kolam, and Madia Gond are classified as Particularly Vulnerable Tribal Groups (PVTGs) in Maharashtra.