योग्य उत्तर रक्तातून हायड्रोजन आयन उत्सर्जित करणे आणि बायकार्बोनेट आयन शोषून घेणे आहे.
मुख्य विश्लेषण:
•
मानवी रक्ताचा pH अत्यंत सूक्ष्म मर्यादेत (७.३५ ते ७.४५) नियंत्रित ठेवला जातो. या आम्ल-अम्लारी संतुलनात (Acid-Base Homeostasis) मूत्रपिंडाची भूमिका अत्यंत कळीची असते.
•
मूत्रपिंडातील नेफ्रॉनच्या संवलित नलिकांमध्ये (विशेषतः DCT व PCT) नलिका स्राव (Tubular secretion) या प्रक्रियेद्वारे रक्तातील अतिरिक्त हायड्रोजन आयन्स ($H^+$) आणि अमोनिया ($NH_3$) गाळणात (मूत्रात) उत्सर्जित केले जातात.
•
त्याच वेळी, रक्तातील आम्लधर्मीयता रोखण्यासाठी मूत्रपिंड बायकार्बोनेट आयन्स ($HCO_3^-$) रक्तामध्ये पुन्हा शोषून घेतात (Reabsorption), ज्यामुळे रक्ताचा pH स्थिर राहतो.
पर्याय विश्लेषण:
•
पर्याय १: रक्तात $H^+$ आयन मिसळल्यास रक्ताचा pH कमी होऊन ॲसिडोसिस (Acidosis) होईल.
•
पर्याय २: योग्य उत्तर. रक्तातील अतिरिक्त आम्ल घटक ($H^+$) बाहेर टाकणे आणि बफर घटक ($HCO_3^-$) राखणे हे मूत्रपिंडाचे मूळ कार्य आहे.
•
पर्याय ३: कॅल्शियम आणि सोडियम आयन विरघळवणे हे आम्ल-अम्लारी संतुलनाचे प्राथमिक नियामक नाही.
•
पर्याय ४: रक्तातून बायकार्बोनेट किंवा कार्बोनेट आयन काढून टाकल्यास रक्तातील नैसर्गिक बफर प्रणाली कोलमडेल.
मूत्रनिर्मितीचे तीन टप्पे वारंवार विचारले जातात: (१) अल्ट्राफिल्ट्रेशन (ग्लोमेरुलसमध्ये); (२) निवडक पुनर्शोषण (PCT मध्ये ग्लुकोज व अमिनो ॲसिडचे १००% शोषण); (३) नलिका स्राव (Tubular Secretion) (DCT मध्ये $H^+$, $K^+$, $NH_3$ चे स्रवण).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Removal (secretion) of hydrogen ions from blood and reabsorbing bicarbonate ions.
Key Analysis:
•
Human arterial blood pH is tightly regulated between 7.35 and 7.45. The kidneys are the principal long-term regulators of acid-base homeostasis.
•
In nephrons, through tubular secretion occurring in the proximal and distal convoluted tubules, excess hydrogen ions ($H^+$) and ammonium ($NH_4^+$) are actively secreted from peritubular capillary blood into the tubular lumen (to be voided in urine).
•
Simultaneously, renal tubule epithelial cells reabsorb and regenerate bicarbonate ions ($HCO_3^-$) back into the circulation to maintain the body's primary extracellular buffer reserve.
Distractor Analysis:
•
Option 1: Adding hydrogen ions to blood would precipitate metabolic acidosis, which is pathological.
•
Option 2: Correct answer. Eliminating acid ($H^+$) from the blood and reclaiming base ($HCO_3^-$) sustains systemic pH.
•
Option 3: Calcium and sodium homeostasis relates primarily to osmoregulation, nerve conduction, and bone metabolism, not primary pH balancing.
•
Option 4: Removing carbonate/bicarbonate would deplete alkaline reserve and induce severe systemic acidosis.
Master the three sequential steps of urine formation: (1) Glomerular Ultrafiltration (non-selective, driven by Net Filtration Pressure ~10 mmHg); (2) Selective Tubular Reabsorption (reclaims 99% of filtrate, e.g., 100% glucose in PCT); (3) Tubular Secretion (actively excretes $H^+$, $K^+$, creatinine, maintaining electrolyte & pH equilibrium).
