जंतुनाशक व विरंजक म्हणून वापरले जाणारे 'विरंजक चूर्ण' (Bleaching Powder - $CaOCl_2$) तयार करण्यासाठी क्लोरीन वायूची ($Cl_2$) खालीलपैकी कोणासोबत अभिक्रिया घडवून आणली जाते?
EN
To manufacture the disinfectant and decolorizing agent 'Bleaching Powder' ($CaOCl_2$), chlorine gas ($Cl_2$) is reacted with which of the following substances?
बरोबर उत्तर पर्याय (३) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
विरंजक चूर्ण (Bleaching Powder): याचे रासायनिक नाव कॅल्शियम ऑक्सिक्लोराईड असून त्याचे सूत्र $CaOCl_2$ असे आहे.
•
निर्मिती प्रक्रिया: सुमारे ४०°C तापमानाला कोरड्या विझवलेल्या चुन्यावर [Dry Slaked Lime - $Ca(OH)_2$] क्लोरीन वायूचा मारा केल्यास विरंजक चूर्ण तयार होते:
$$Ca(OH)_2 + Cl_2 \rightarrow CaOCl_2 + H_2O$$
•
हे हेसेनक्लेव्हर (Hasenclever plant) किंवा बॅचमन प्लांटमध्ये तयार केले जाते.
•
उपयोग: पिण्याच्या पाण्यातील जंतू मारण्यासाठी (Disinfectant), सुती कापड व कागदाचा लगदा विरंजन करण्यासाठी, आणि क्लोरोफॉर्मच्या निर्मितीमध्ये.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
विरंजक चूर्णाचा हवेत उघडा ठेवल्यास हवेतील $CO_2$ शी अभिक्रिया होऊन क्लोरीन वायू हळूहळू बाहेर पडतो, म्हणून त्याला विशिष्ट उग्र वास असतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3).
Explanation:
•
Bleaching Powder: Chemically known as Calcium oxychloride, with the formula $CaOCl_2$.
•
Manufacturing Process: Synthesized industrially by passing dry chlorine gas ($Cl_2$) over dry slaked lime [$Ca(OH)_2$] at ~40°C in a Hasenclever or Bachmann plant:
$$Ca(OH)_2 + Cl_2 \rightarrow CaOCl_2 + H_2O$$
•
Applications: Disinfecting municipal drinking water supplies, bleaching pulp/paper/textiles, and as an oxidizing agent in organic synthesis.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
When exposed to atmospheric $CO_2$, bleaching powder slowly releases chlorine gas, giving it a pungent odor.